+ Reply to Thread
Page 243 of 243 FirstFirst ... 143193233239240241242243
Results 2,421 to 2,425 of 2425

Thread: Nghe Chuyện Hà Nội

  1. #2421
    Tran Truong
    Khách

    Nhân Văn Giai Phẩm và vấn đề Nguyễn Ái Quốc _ Thụy Khuê _ Chương 14

    Trăng ngục là bản hùng ca phản chiến, kết tội Cách Mạng Mùa Thu, nh́n sự hiếu chiến của dân tộc như nguyên nhân sau xa nhất của hai cuộc chiến trong thế kỷ XX: chống Pháp 46-54 và thống nhất đất nước bằng vơ lực, chống Mỹ và chiếm miền Nam 54-75.

    Trăng ngục tập hợp những sáng tác trong tù. V́ không có giấy bút, không thể viết truyện nhẩm, nên Phùng Cung "bắt buộc" phải làm thơ. Trăng ngục biểu hiệu những tư tưởng đối lập khác lạ, đầy bất khuất, trong những ḍng chữ bị cầm tù suốt đời của tác giả. Tác phẩm chứa đựng những lời thơ mạnh, khẳng khái, đanh thép, như những mũi dao nhọn, đục thủng màng lưới bủa vây nhà thơ, đánh sụp bức tường xà lim, để lộ diện con người tự do, sẵn sàng chịu trả giá cho hành động và tư tưởng của ḿnh, chống lại toàn bộ hệ tinh thần yêu nước chủ chiến.

    Vào đầu là bài Biển cả, làm tại trại biệt giam Bất Bạt năm 1961, Phùng Cung bị tù tại chính Sơn Tây, vùng đất tổ. Nhà thơ ví chế độ toàn trị như biển cả:

    Biển cả khoác triều phục đại dương

    Hợm ḿnh - uy nghi đồ sộ

    Song đ̣i phen

    Nghiêng ngửa - đáng thương (...)

    Hỡi biển cả!

    Diện tuy rộng

    Nhưng thiếu những giác quan cần thiết

    Ḷng tuy xanh - sâu

    Xanh sâu đầy mặn chát....

    Nộ cuồng sóng vỗ

    Trống trải bơ vơ

    Chiều quả phụ

    B́nh minh vô vọng phương mờ...

    Ôi! Bao yên lặng thanh cao

    Đều ch́m

    Trong thét gào man rợ...


    Bố Cái đă bị bắt, bị tù trên đất Đường Lâm: tất cả đều đă sụp đổ. Dân tộc, bây giờ, không đứng trước quân nhà Đường phương Bắc, mà đối diện với biển cả mênh mông của chế độ cực quyền.
    Người dân hỏi ư cha. Bố Cái trả lời:

    Biển cả mênh mông

    Như biển cả

    Trước mắt trẻ thơ

    Mỗi tinh cầu

    Chỉ là chấm nhỏ

    Càng tối đen càng nh́n rơ xa xanh.


    Nhà thơ tŕnh bày trước mắt chúng ta hai thực thể: một bên là thế quyền lồng lộng, khoác "Triều phục Đại Dương"; một bên là sinh linh "trăm họ", những con người.

    Đại dương có đầy đủ phương tiện để vùi lấp trăm vạn sinh linh trong một trận thủy triều. C̣n con người, con người lấy ǵ chống lại? Con người chỉ có ánh mắt. Mắt trẻ thơ. Dưới ánh mắt của đứa bé, cái thế quyền lồng lộng ấy là ǵ?

    - Chẳng là ǵ cả, nó chỉ là con số không. Bởi dưới mắt đứa bé: "Mỗi tinh cầu chỉ là chấm nhỏ, càng tối đen, càng nh́n rơ xa xanh".

    Rồi Bố Cái chỉ cho dân cách đối phó với bạo lực cách mạng:

    Th́ nhắm mắt

    Th́ bưng tai

    Nhưng phải đâu khiếp sợ

    Chỉ điếc đui vừa đủ

    Để làm ngơ.


    Bài Biển cả tung trên trang đầu tập Trăng ngục như một thách đố trí tuệ, gói gọn triết lư tương đối và trung dung của tác giả đối với cực quyền toàn trị. Phùng Cung đ̣i hỏi sự hài hoà trong vũ trụ, đ̣i hỏi quyền sống cho những cái nhỏ, cái lớn, đ̣i hỏi sự b́nh đẳng không những về mặt chính trị văn hóa mà cả về thiên nhiên môi trường.
    Bài Trăng ngục rất ngắn, tập trung những tái tê bất hạnh của một đời tù biệt giam trong xà lim:

    Trăng qua song sắt

    Trăng thăm ngục

    Bỗng ta chợt tỉnh - sững sờ

    Trên vai áo tù

    Trăng vá lụa

    Ngày xưa ơi!

    Xa măi đến bao giờ...


    Trong tù, chỉ có vầng trăng, chỉ c̣n vầng trăng. Trăng quấn quưt. Trăng là áo. Trăng là ngày xưa. Trăng là vợ. Trăng là tri kỷ. Trên vai áo tù trăng vá lụa một câu tuyệt bút, là sự hài hoà giữa mềm và cứng, giữa tù và lụa, giữa trăng và áo, giữa xa và gần, giữa xót xa và âu yếm, giữa tự do và tù tội. Nhà thơ đă kêu gọi sự hài hoà đó trong bài biển cả, nhưng không thấy biển cả trả lời, chỉ một vầng trăng đáp lại.


    Còn tiếp ...

  2. #2422
    Tran Truong
    Khách

    Nhân Văn Giai Phẩm và vấn đề Nguyễn Ái Quốc _ Thụy Khuê _ Chương 14

    ● Ai liều tảo mộ chiều nay

    Phản chiến là tư tưởng chủ yếu trong tập Trăng ngục. Phản chiến toàn diện, bất cứ "thể loại chiến tranh" nào, v́ đối với Phùng Cung "dấu tích tàn phá của chiến tranh vệ quốc hay xâm lược" cũng như nhau. "Tất cả chỉ là sự bày đặt, buôn bán máu xương của ma vương quỷ dữ!"[53]

    Trong bài Găi đất Phùng Cung gọi những kẻ chủ chiến là bọn:

    Lái buôn binh lửa

    Ôi! binh lửa triền miên

    Tuổi trẻ gái - trai

    Bị lôi đi - hết

    Dờ dịt sức già găi đất.


    Bởi chiến tranh nào cũng chôn sạch tuổi trẻ, chỉ để lại những người già ngồi găi đất.

    Thu xa là bài chinh phụ ca mới, phản bác những anh hùng ca chính thống của Tố Hữu, Chính Hữu ... cả những anh hùng ca bàng thống của Trần Dần, Phùng Quán ... Thu xa là giấc mơ phản chiến, chống Cách Mạng Mùa Thu, kết án tử h́nh chiến tranh, kêu gọi con người hăy làm t́nh yêu, làm hoà b́nh, đừng làm chiến tranh, hăy thôi chém giết:

    Gió vàng đếm lá vàng rơi

    Mười hai bến nước

    Em ngồi quay xa

    Xa quay gấp

    Làn tơ vội đứt

    Em nhủ ḷng

    Tơ đứt v́ xa

    Tơ vương vó ngựa quan hà

    Xa in dấu ngựa

    Canh gà gọi thu

    Quan hà lộng gió chinh phu

    Rừng thu tắm máu

    Máu thu gội chiều

    Tơ vàng nhỏ giọt lệ điều

    Đăm đăm tay vẫn chiều chiều quay xa

    Xa quay nhẹ

    Làn tơ vẫn đứt

    Em hỏi ḷng

    Tơ đứt v́ đâu

    Sông ngân lỡ bắc nhịp cầu

    Mà người trần thế

    Mang sầu thiên cung.


    Tất cả thi sĩ miền Bắc, không ai dám đả động đến "Cách Mạng Mùa Thu", bởi đó là "chính nghiă tuyệt đối" được "tất cả mọi người" công nhận. Trừ Phùng Cung. Phùng Cung không. Phùng Cung đi ngoài quỹ đạo. Phùng Cung là người đầu tiên dám dùng những h́nh ảnh kinh hoàng như "Rừng thu tắm máu, máu thu gội chiều" để viết về Cách Mạng Mùa Thu.


    Còn tiếp ...

  3. #2423
    Tran Truong
    Khách

    Nhân Văn Giai Phẩm và vấn đề Nguyễn Ái Quốc _ Thụy Khuê _ Chương 14

    Rồi hai chữ quay xa, tại sao lại quay xa mà không quay tơ? Chữ xa nhập nhoè nhiều ư nghĩa: xa vừa là guồng tơ, guồng cửi; nhưng xa c̣n là bánh xe chiến tranh như chiến xa; xa c̣n là xa lià đứt đoạn. Người chinh phụ ở đây, không chỉ là nạn nhân của chiến tranh, chịu hậu quả của chiến tranh như những người chinh phụ thời xưa nữa, mà chính nàng cũng góp phần vào bộ máy chiến tranh, nàng đang quay bánh chiến xa, nàng đang "tắm máu rừng thu" như chồng.
    Ống kính độc đáo của nhà thơ, quay lại cảnh toàn thể dân tộc lao vào cuộc chiến tàn khốc: ống kính duy nhất của thi ca Việt Nam đă chụp bắt được trách nhiệm mỗi cá nhân trong chiến tranh, nam cũng như nữ.

    Nhưng Phùng Cung không chỉ dừng lại ở đấy, ông c̣n đi sâu hơn, để truy lùng thủ phạm chiến tranh, ông đă đụng đến cả những biểu tượng được tôn sùng nhất:

    Cờ máu rợp trời

    Lợm gió!

    Tiếng quốc thiều tăng âm

    Cực đại thét gào

    ...

    "Thề phanh thây uống máu!..."

    Ta lùng trong kho nhớ

    Nhẩm biên niên sử

    Xin hỏi loài người

    Có quốc thiều nào man rợ thế không?


    Hỏi tội cách mạng mùa thu chưa đủ, nhà thơ c̣n hỏi tội quốc ca, quốc kỳ. Chưa nhà thơ nào dám đưa ra những lời buộc tội gay gắt về những biểu tượng "thiêng liêng" như thế: Có quốc thiều nào man rợ thế không?

    Bên cạnh những h́nh ảnh dễ sợ "cờ máu rợp trời lợm gió", bên cạnh những lời buộc tội không khoan nhượng, rằng trong "kho nhớ của loài người", không thấy có "quốc thiều nào man rợ" như thế; là những lời thơ trữ t́nh đẫm lệ gửi cho quê hương tan nát v́ chiến tranh, lầy nước mắt:


    Quê hương ơi!

    Đường quan lầy nước mắt

    Điệu sáo hết du dương

    Mây ch́m

    Gió ngủ (...)

    Sông sâu bặt tiếng gọi đ̣

    Chim hăy cùng ta

    Gọi cành xanh ngóc dậy

    Để một lần

    Quê hương thấy lại quê hương

    Ráng chiều ngụy tạo b́nh minh

    Lá thuyền t́nh

    Chỉ lênh đênh giữa ḍng.


    Phùng Cung là người chữ duy nhất trên đất Bắc, đối với hai cuộc chiến, đă nh́n thấy và đă dám nói ra cái giá quá đắt phải trả cho ḥa b́nh đă mất.


    Còn tiếp ...

  4. #2424
    Tran Truong
    Khách

    Nhân Văn Giai Phẩm và vấn đề Nguyễn Ái Quốc _ Thụy Khuê _ Chương 14

    Dưới mắt nhà thơ, chiến tranh không chỉ là những thúc giục lên đường, không chỉ là những tiếng hô xung phong, mà đằng sau tất cả cờ xí rợp trời là bộ mặt kinh hoàng của thần chết:

    Phát lệnh chia bôi...

    Ngọn gió giao liên

    Gửi tiếng xa gần

    Trống phát dẫn

    Gia nô thần chết cầm dùi

    Dấm dúi vùi nông

    Chiều bạc mệnh

    Khói hương ơi!

    Đền miếu tan rồi!...

    Năm tận tháng cùng

    Ḥng hơng mong thư tuyến lửa.


    Những h́nh ảnh "gia nô thần chết" trong thơ Phùng Cung, hoà cùng những xác "người chết hai lần" trong ca từ Trịnh Công Sơn, đă hợp thành ḍng máu của anh em giết nhau. Trong buổi liên hoan mừng chiến thắng, Phùng Cung âm thầm đếm lại những đốt xương tàn:

    Tiếng gia tiên

    Thổn thức dưới mồ

    Những lúc chim về

    Tím lịm chân mây

    Ai liều tảo mộ chiều nay

    Mà hương tảo mộ bay đầy hoàng hôn.


    Hướng về những linh hồn quá trẻ đă bị vay tuổi để xuất trận, Phùng Cung tảo mộ con, liệm hồn mẹ, những người mẹ bạc đầu hương khói trên những nghiă trang giả, mồ không xác:

    Con vừa mười sáu tuổi đời

    Nửa đêm vay tuổi lấy người chiến tranh

    Đèn con tiễn đến cổng đ́nh

    Quay về hụt bước ngỡ ḿnh chiêm bao

    Khe Sanh - Dốc miếu là đâu

    Vắng con nhớ đến bạc đầu cô đơn

    Máu chiều gội đỏ hoàng hôn

    Nghiă trang mồ giả, nắm xương không mồ

    Đồng chiều gió tím mấp mô

    Nén hương đẹn khói, mấy mùa khóc vay.


    Và dưới mồ tiếng Phùng Cung nhắn lên, ngược ḍng với Văn Cao, Lưu Hữu Phước: Này thanh niên ơi! Đừng bao giờ chọn giải pháp chiến tranh cho dân tộc.


    Còn tiếp ...

  5. #2425
    Tran Truong
    Khách

    Nhân Văn Giai Phẩm và vấn đề Nguyễn Ái Quốc _ Thụy Khuê _ Chương 14

    ● Xem đêm

    Là tập thơ của người Việt cổ, "người Rừng", thơ Đường Lâm thi chí, của Bố Cái bị cầm tù trên Bất Bạt. Tất cả đă bị tàn phá, từ thân cây ngọn cỏ, đến cả đọt sương, đến cả tâm hồn, đến cả khổ đau và hạnh phúc, cũng không c̣n như xưa ... Xem đêm là một h́nh tượng mới, một hành động chữ mới, mỗi chữ là tinh cầu, chỉ cần vài câu đă gói trọn bầu trời nhật nguyệt thực sau Nhân Văn.
    Ở Hoàng Cầm là những đêm kim, đêm mộc, đêm thủy, đêm hoả, đêm thổ. Ở Phùng Cung là nghe đêm, xem đêm ... Xem đêm là một vũ trụ không ánh sáng của những số kiếp bọt bèo, những người bị tù chung thân v́ tội chữ:

    Lênh đênh muôn dặm nước non

    Dạt vào ao cạn vẫn c̣n lênh đênh

    (Bèo)

    Xem đêm là sự đậm đặc của những con chữ nguyên chất, con chữ quê mùa, chưa bị văn minh xâm lấn, chưa bị lừa lọc tấn công, chưa bị chủ nghiă nhiễm độc, chưa bị chuẩn hoá theo một mẫu mực nào. Trong đêm miên viễn ấy, người và vật nhập quyện vào nhau trong một trạng thái dung hợp vật chất, tinh thần. Thơ cô đọng như Đường thi, một vài chữ đủ gánh cả phận người. Sự giao thoa giữa vật thể, tiếng động, không gian là đặc tính của Đường Lâm thi chí:

    Đêm về khuya

    Trăng ngả màu hoa lư

    Tiếng gọi đ̣ căng chỉ ngang sông

    (Đ̣ khuya)

    Đêm, trăng, hoa lư, tiếng gọi đ̣, sông... là những yếu tố của một cảnh đêm có thể chất hoàn toàn khác nhau. Nhờ một hành động chữ, chúng đă hoá mộng. Để được sống lại trong một không gian khác, để tạo ra nghịch cảnh của một đời người. Sự cô đơn tuyệt đối của con người bị cô lập suốt đời, được nhà thơ biểu hiện dưới một màn trăng đêm không người, mà có "tiếng gọi đ̣" như "con nhện vô h́nh" giăng nối hai bờ xa cách.
    Hai quang cảnh, một của thiên nhiên hiện thực, diễm ảo: Đêm về khuya trăng ngả màu hoa lư và một của tâm thức cô đơn tuyệt đối Tiếng gọi đ̣ căng chỉ ngang sông, của kẻ bị cách ly, lưu đầy, bị đoạt tự do và cướp ánh sáng mà Nguyễn Mạnh Tường gọi là Un Excommunié - Kẻ bị khai trừ.

    Nhưng tất cả nghịch cảnh, cách ly, đều đă có mà đều đă không. Đă xẩy ra và đă không c̣n nữa: sắc sắc không không, như một sự giao thoa triết học Đông Tây phi thường, mới lạ. Một bài thơ khác:

    Quất măi nước sôi

    Trà đau nát bă

    Không đổi giọng Tân Cương

    (Trà)

    Đây chính là thơ Đường Lâm nói chí. Chỉ có ba "nhân vật": Trà, nước, giọng, ba yếu tố thuần khiết của một cuộc thiết trà. Bỗng chữ quất hiện lên như một hung thần và chữ Tân Cương sừng sững như một người Rừng, một chí lớn, một sự cương cường , mới bị giam hăm ở Tân Cương, trại tập trung các trí thức Trung Hoa bị Mao Trạch Đông đày đi gánh phân, biến cuộc thiết trà thành một cuộc tra vấn tàn phũ, mà kẻ thẩm tra quất trà đến nát bă nhưng trà sĩ vẫn không khai, không đổi giọng bất khuất.
    Thơ Phùng Cung có chí Phùng Hưng. Một bài thơ về mẹ:

    Mồ hôi mẹ

    Tháng ngày đăm đăm

    nhỏ giọt

    Con níu giọt mồ hôi

    Đứng dậy làm người

    (Mẹ)


    Còn tiếp ...

+ Reply to Thread

Thread Information

Users Browsing this Thread

There are currently 5 users browsing this thread. (0 members and 5 guests)

Similar Threads

  1. Chuyện nghe được từ ngướ không quen
    By Dac Trung in forum Tin Việt Nam
    Replies: 1
    Last Post: 10-10-2012, 12:25 AM
  2. Replies: 0
    Last Post: 03-05-2012, 10:37 PM
  3. Bắt Buộc Phải Nghe
    By Dean Nguyen in forum Tin Việt Nam
    Replies: 2
    Last Post: 19-01-2012, 08:34 PM
  4. Replies: 3
    Last Post: 31-07-2011, 05:33 PM
  5. Tưởng Niệm Tháng 4 Đen Nghe Nhạc Lính VNCH
    By Camlydalat in forum Giao Lưu - Giải Trí
    Replies: 18
    Last Post: 25-04-2011, 06:28 AM

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •