+ Reply to Thread
Page 248 of 262 FirstFirst ... 148198238244245246247248249250251252258 ... LastLast
Results 2,471 to 2,480 of 2618

Thread: Nghe Chuyện Hà Nội

  1. #2471
    Tran truong
    Khách

    Nguyễn Ái Quốc lai lịch và văn bản _ Chương 18

    ● Nguyễn Tất Thành / Nguyễn Ái Quốc một lầm lẫn vô t́nh hay cố ư

    Khi viết về thời kỳ lịch sử này, hầu hết các nhà nghiên cứu Pháp-Việt đều coi Phan Châu Trinh, Phan Văn Trường và Nguyễn Ái Quốc là ba nhân vật chính của phong trào chống Pháp. Điều đó không sai. Nhưng sự sai lầm đến từ sự kiện: Nguyễn Tất Thành là người nhận tên Nguyễn Ái Quốc nhưng không phải là tác giả những bài báo kư tên Nguyễn Ái Quốc. Sở dĩ chưa ai soi tỏ sai lầm này, v́ các lư do sau đây:

    1/ V́ Hồ Chí Minh tự nhận là Nguyễn Ái Quốc, nên không ai dám căi lời "Bác". 1948, khi viết "hồi kư" kư Trần Dân Tiên, ông Hồ cần dựa trên uy tín của Nguyễn Ái Quốc -cái tên mà người Việt đă biết, đă coi như anh hùng, qua những bài báo chống Pháp thập niên 1920 tại Pháp- để lập cho ḿnh một căn cước "lănh tụ tuyệt vời" đúng như lời Lữ Phương:
    Cuốn "tiểu sử" viết về Hồ Chí Minh của Trần Dân Tiên đă biểu lộ rất rơ cái nhu cầu năm 1948 mà Hồ Chí Minh và cuộc cách mạng của ông đang muốn tạo ra cho phong trào yêu nước cộng sản trước t́nh h́nh mới - một lănh tụ tuyệt vời và chỉ có lănh tụ đó mới là tuyệt vời thôi". Cho nên ông đă tạo ra các bằng chứng để biện minh Nguyễn Tất Thành chính là Nguyễn Ái Quốc.

    2/ Sự kiện này, có thể làm được năm 1948, v́ ba người trong cuộc: Phan Châu Trinh, Phan Văn Trường, Nguyễn An Ninh đă qua đời. Nguyễn Thế Truyền bị bắt từ tháng 5/1941, bị đầy đi Madagascar. Đến tháng 6/1946, Moutet can thiệp, hai anh em ông Truyền mới được thả, nhưng bị quản thúc tại Sài G̣n đến 1947.
    Tóm lại, 1948, ở Việt Bắc, Hồ Chí Minh tưởng Nguyễn Thế Truyền vẫn đang bị đi đầy, nhóm Ngũ Long không c̣n ai, vậy ḿnh có thể nhận là chủ nhiệm kiêm chủ bút báo Le Paria, là người lập ra nhóm An Nam Yêu Nước mà không bị ai phản bác. Đúng như dự tính của ông Hồ: không bao giờ Nguyễn Thế Truyền đả động đến việc viết chung bút hiệu. Chỉ khi cuốn hồi kư 41 năm làm báo của Hồ Hữu Tường được in ra năm 1984 tại Paris sau khi ông mất, việc này mới tỏ.

    3/ Một mặt khác, sau khi thua trận, người Pháp có mặc cảm tự ti đối với Hồ Chí Minh, mặc cảm này dường như đă thấm vào vô thức của nhiều người, kể cả các nhà nghiên cứu đứng đắn.V́ vậy, dù họ có đặt ra một số nghi vấn về tác giả Nguyễn Ái Quốc nhưng rồi vẫn mặc nhiên coi Nguyễn Ái Quốc là Hồ Chí Minh. Riêng đối với những đảng viên cộng sản Pháp như sử gia Alain Ruscio, và đặc biệt Léo Poldès, người quản lư Câu Lạc Bộ Faubourg, nơi Nguyễn Tất Thành đến học nói tiếng Pháp trước công chúng, th́ sự tôn sùng lănh tụ Hồ Chí Minh c̣n có ư "kể công" và tuyên truyền cho đảng Cộng Sản Pháp.

    4/ Nhiều nhà nghiên cứu ngoại quốc, một mặt, không biết rơ những khó khăn của một người ngoại quốc học viết tiếng Pháp, một mặt, tưởng Nguyễn Tất Thành cũng như hầu hết những thanh niên Việt sang Pháp thời ấy, đều giỏi tiếng Pháp.

    5/ Thu Trang trong cuốn Những hoạt động của Phan Châu Trinh tại Pháp, rồi Thu Trang-Gaspard trong cuốn Hồ Chí Minh à Paris, và Lê Thị Kinh trong bộ Phan Châu Trinh qua các tài liệu mới, là những trường hợp đặc biệt, mặc dù hết sức trung thành với "Bác Hồ", nhưng vẫn đưa ra được những bằng chứng nghi ngờ Nguyễn Tất Thành là Nguyễn Ái Quốc.

    6/ Sau cùng, sự nhầm lẫn của các nhà nghiên cứu, c̣n đến từ một sự kiện khác: việc sử dụng những báo cáo sai lầm của mật thám. Yếu tố sau cùng này là rường mối của các sai lầm mà chúng tôi gọi là sai lầm của những nhà nghiên cứu đứng đắn và sự kiện này cần được mổ xẻ, phân tích kỹ càng.


    Còn tiếp ...

  2. #2472
    Tran truong
    Khách

    Nguyễn Ái Quốc lai lịch và văn bản _ Chương 18

    ● Nguyễn Như Chuyên

    Nguyễn Như Chuyên là loại thám tử trà trộn vào hàng ngũ "địch" vẫn thấy trong các phim trinh thám. Khi chính quyền thực dân thả Phan Châu Trinh và cho ông đi Pháp, họ đă gài sẵn một thám tử đi theo hai cha con, là Nguyễn Như Chuyên, thông dịch viên ở Đông Dương, đi với tư cách "sinh viên" được học bổng 3 năm của Pháp, cùng chuyến tầu[5]. Nhiệm vụ của Chuyên có lẽ chỉ bộ trưởng, toàn quyền và một vài người được giao trách nhiệm trực tiếp biết, v́ các bộ năo an ninh dường như cũng không biết rơ, vẫn coi Chuyên là "đồng bọn" với hai ông Phan.

    Tới Pháp, Chuyên vào học trường Jules Ferry tại Versailles ít lâu rồi bỏ, thường đi về giữa Paris và Le Havre, khai là có cửa hàng ở Le Havre. Gần gụi Phan Châu Trinh, làm thông dịch cho ông, trao đổi thư từ "tâm huyết" với ông trong nhiều năm, được ông coi là đồ đệ. Chuyên ở cùng khách sạn với Phan Châu Trinh, rue l'Abbé de l'Epée, rồi rue Cujas.
    Khi Phan Châu Trinh và Phan Văn Trường bị bắt, Chuyên cũng bị bắt, bị điều tra thẩm vấn hệt như "ṭng phạm" của hai ông Phan. Chuyên có mon men làm thân ông Trường nhưng ông Trường là người cực kỳ thận trọng, đă cảnh báo ông Trinh, nhưng ông Trinh không nghe. Trong hồi kư, ông Trường trách ông Trinh "khinh xuất" là như thế. Chính Nguyễn Như Chuyên đă mạo khai để hai ông Phan bị bắt về tội "phiến loạn".

    Cũng nên đọc qua một đoạn hỏi cung "c̣ mồi" của quan ba Caron với Chuyên:

    "- Hỏi: Hôm khám nhà anh 14/10/1914 ở khách sạn Flandres, 16 Cujas, thấy trong ḷ sưởi có nhiều giấy tờ đă đốt. Giấy tờ ǵ vậy?

    - Đáp: Chính là các thư của Phan Châu Trinh v́ tôi sợ nên đă đốt. Chính qua các thư đó mà tôi biết các khoản tiền chính phủ Đức giúp Phan Châu Trinh cũng như dự định nổi dậy ở Đông Dương trong đó có các thư của Phan Văn Trường về quan hệ của ông ta ở Tàu và sự giúp đỡ của Tàu cho các nhà cách mạng Đông Dương.

    - Hỏi: Anh nói thêm chi tiết về kế hoạch nổi dậy?

    - Đáp: Phải chờ cơ hội thuận tiện và chiến cuộc ở Âu châu có thể là hiệu lệnh cho cuộc nổi dậy. Quân cách mạng sẽ được các nhà cầm quyền Tàu ở biên giới cấp vũ khí tiền bạc cùng với các lănh sự Đức ở Tầu. Quan hệ với Tàu do Phan Văn Trường, c̣n Phan Châu Trinh phải quan hệ với nhà cầm quyền Đức"[6].

    Tổ chức mua súng ống là bịa đặt v́ hai ông Phan hoàn toàn chống lại bạo động cách mạng. Những câu hỏi được dàn dựng một cách ngu xuẩn: "Hôm khám nhà anh thấy đốt... tư liệu ǵ vậy? Tại sao Chuyên biết sẽ bị khám nhà mà đốt? Lại nhè đúng lúc công an sắp đến mới đốt để cho họ thấy tro? Tại sao không giữ những thư của Phan Châu Trinh nhận tiền của Đức, nếu có? Tại sao những giấy tờ Phan Văn Trường liên lạc với Tàu làm cách mạng, lại ở nhà Nguyễn Như Chuyên? Phương pháp làm việc của Caron và đồng bọn quả đúng là ô nhục như lời luật sư Moutet nhận định sau này.

    Dù là "sinh viên", Chuyên "được" giam vào ngục nhà binh Cherche-Midi ở tù chung với Phan Văn Trường! "Phan Châu Trinh cứ khen Nguyễn Như Chuyên thông minh và là chính trị gia khéo léo, chứ tôi thấy y rất tồi trong vai thám tử mà người ta giao cho hắn đóng cạnh tôi trong ngục Cherche-Midi"[7].

    Sau khi đi cung về Chuyên thuật lại với ông Trường: "Họ đă quyết định chặt đầu cả ba đấy. Đây là chiến thuật của Sarraut muốn đánh một cú vang dội. Ông phải viết thư ngay tức khắc cho thủ lănh luật sư đoàn, hay cho Quan ba Caron, hay một người có quyền thế nào khác, kêu xin cầu cứu đi". Phan Văn Trường chẳng động đậy.

    Lần cung hôm sau, ra về, y nói: "Họ đă bắt tôi phải khai là ông nhận tiền của của lănh sự Đức để mua súng vậy ông c̣n chần chừ ǵ nữa". Phan Văn Trường vẫn không nhúc nhích.

    Cuối cùng, hắn quát to bằng tiếng Pháp: "Đấy! đấy! Tôi đă bảo hắn là việc hết sức quan trọng, tôi đă khuyên hắn phải viết thư xin những vị có thẩm quyền can thiệp, mà hắn chẳng coi ra ǵ, cứ rắn như đá, dù hắn đă có hai anh em bị đi đầy"[8].

    Sau cùng, Chuyên giả điên, nhẩy vào cắn Phan Văn Trường, một người lính canh cản lại. Chuyên được chuyển vào nhà thương điên, Phan Văn Trường vẫn nghĩ đó chỉ là một vở hài kịch được dàn dựng. Cớ điên để vô hiệu hoá những lời khai man của Chuyên và có cớ xử hai ông được miễn tố. Sự miễn tố này, là công của luật sư Marius Moutet, đồng nghiệp của Phan Văn Trường tại toà Thượng thẩm, và Phan đă gặp trong hội nghị về nhân quyền ở Lille năm 1914, đă là người bảo vệ hai ông Phan, hiệu quả nhất. Quan tư Roux có can thiệp cho ông Trinh, nhưng chỉ thêm rách việc, v́ Caron nói thẳng với ông Trinh: Ông đừng tưởng cứ quen Roux mà xong đâu!

    Tại Quốc hội, tháng 2/1925, trong cuộc đối chất với Outrey, Moutet kể lại lúc c̣n đang đi lính, ông được tin Phan Châu Trinh và Phan Văn Trường, bạn đồng nghiệp của ông tại toà Thượng Thẩm bị bắt. Đang đóng ở Vosges, ông đă viết nhiều thư can thiệp nhưng vô hiệu. Phải đợi đến lúc đắc cử dân biểu, về Quốc Hội, ông mới đến gặp Thủ tướng Viviani và nói rằng:
    "Tôi muốn tŕnh thủ tướng người ta đă dùng những phương pháp ô nhục. Là thủ tướng, ông cho phép tôi mở lại hồ sơ, tôi muốn chứng minh rằng nó hoàn toàn trống rỗng". Ông Viviani gọi trách nhiệm toà án binh đến và ra lệnh: "Tôi yêu cầu ông đưa ngay hồ sơ cho ông Moutet". Thưa quư vị, tôi đă mở hồ sơ và quả nó trống rỗng. Người ta bảo tôi: "Trống đấy, nhưng hồ sơ thật ở bên Đông Dương kia!"[9]

    Albert Sarraut không c̣n lối thoát. Đành phải tính cách thối lui cho khỏi mất mặt. Và có lẽ bi hài kịch Nguyễn Như Chuyên giả điên được dàn dựng trong hoàn cảnh đó.

    Ngày 2/3/1918, một mật báo cho biết: Nguyễn Như Chuyên được đưa vào nhà thương điên Bicêtre từ 22/4/1915 đến 16/4/1916 được ra. Sau khi vào bệnh viện lần thứ nh́, ngày 13/2/1918 Chuyên được ra khỏi để "đi đến Toulouse, số 23 đường Braqueville, nhà người chụp ảnh Khánh Kư, người đă cam kết nhận y để kiếm việc làm cho y"[10]. Vậy Bicêtre có lẽ là "địa chỉ tạm thời" mà Chuyên được ở với bệnh danh "trầm cảm" do bác sỹ cấp, để đánh lạc hướng, và Chuyên sẽ về Toulouse với ông Khánh Kư, để tiện bề theo dơi nhóm Yêu Nước.

    Sau chiến tranh, Phan Văn Trường trở lại Paris làm luật sư, mật thám vẫn theo dơi các thân chủ của ông, đe dọa nếu mượn Phan Văn Trường, một kẻ phiến loạn, chống nhà nước Pháp biện hộ, th́ có ngày mang họa.


    Còn tiếp ...

  3. #2473
    Tran truong
    Khách

    Nguyễn Ái Quốc lai lịch và văn bản _ Chương 18

    ● Vấn đề chỉ điểm, mật thám

    Chính quyền thuộc địa dùng nhiều mật thám người Việt, dễ len lỏi vào môi trường Việt kiều. Những người có bí danh như Jean, chuyên theo dơi Nguyễn Tất Thành hay Désiré, theo dơi Nguyễn Thế Truyền, đều là Việt. Trong số mật thám có cả các quan: Đốc Phủ Bảy là một trường hợp. Nhưng mật thám có thể đưa những thông tin sai lầm:

    Cuốn Cochinchine - Nam Kỳ[11] của Léon Werth, là một tác phẩm văn học giá trị, nói lên sự khâm phục kín đáo của Werth đối với Nguyễn An Ninh và mô tả tỷ mỷ đời sống hàng ngày ở Nam Kỳ dưới sự áp bức của bọn thực dân vô giáo dục trên một dân tộc có truyền thống văn hóa lâu đời nhưng cam chịu. Léon Werth kể lại câu chuyện sau đây:
    hai mật thám người Việt có nhiệm vụ theo dơi Nguyễn An Ninh ở Sài G̣n, nhưng thay v́ theo Ninh, họ lại đi theo Dejean de la Bâtie[12]. Khi Werth và Ninh rời Sài G̣n đi Lục tỉnh, mật thám vẫn tiếp tục theo dơi La Bâtie và làm báo cáo hàng ngày. Đến lúc cơ quan an ninh ở Rạch Giá đánh điện lên, Sài G̣n mới biết là nhầm, h́nh như hai người này bị đuổi![13]

    Trong năm 1919, Edouard đưa ra những bản báo cáo về Nguyễn Ái Quốc rất dài và tỉ mỉ, đặc biệt mật báo về cuộc thảo luận tối 19/12/1919 ở Villa des Gobelins[14] mà ông được dự - Edouard h́nh như là Đốc phủ Bẩy, công chức ở bộ Thuộc Địa, "chơi thân" với nhóm Yêu Nước- chép lại lời Nguyễn Ái Quốc diễn thuyết rất hùng hồn về hiện t́nh Việt Nam và thế giới, trong lúc chính sở mật thám cũng chưa biết Nguyễn Ái Quốc là ai! Đọc bản báo cáo này, người ta có thể nhận ra Nguyễn Thế Truyền v́ phù hợp với lối phát biểu của ông, nhất là chi tiết: "Nguyễn Ái Quốc" lấy tàu đi Toulouse.



    ● Theo dơi Nguyễn Ái Quốc

    Vấn đề theo dơi Nguyễn Ái Quốc rất phức tạp, v́ những lư do sau đây:

    1/ Người Pháp và người Tây phương nói chung, thường dùng Họ thay Tên. V́ vậy, đối với người Pháp, Nguyễn An Ninh, Nguyễn Thế Truyền, Nguyễn Tất Thành, Nguyễn Ái Quấc, đều là M. Nguyễn. Ấy là chưa kể các Nguyễn khác trong nhóm Yêu Nước, riêng gia đ́nh Nguyễn Thế Truyền có đến bốn năm Nguyễn.

    2/ Thời gian đầu, mật thám chưa phân biệt được 3 nhân vật chính: Nguyễn Thế Truyền, Nguyễn An Ninh và Nguyễn Tất Thành[15]. V́ vậy, có một số mật báo hoàn toàn trái ngược nhau, ví dụ tả Nguyễn Ái Quốc là người miền Nam, tức Nguyễn An Ninh, hoặc học ở Pháp từ nhỏ, tức Nguyễn Thế Truyền. Có mật báo c̣n nhầm Nguyễn Ái Quốc với Nguyễn Chuyên[16], rồi nhầm Nguyễn Chuyên với Nguyễn Như Chuyên... Đến khi chụp được ảnh Nguyễn Tất Thành, mới vỡ lẽ. Nhưng từ bộ trưởng, toàn quyền đến thanh tra, tất cả đều cho là Thành mạo nhận.

    3/ Chính Nguyễn An Ninh và Nguyễn Thế Truyền cũng tung hoả mù: Truyền và Ninh cố t́nh giao các văn bản họ đă viết cho Nguyễn Tất Thành đem khoe với mật thám rằng ḿnh vừa viết xong.

    V́ thế, từ cuối 1919, đă có những bản mật báo ghi rơ: Nguyễn Ái Quốc vừa viết xong cuốn sách này, dịch cuốn sách kia... và Daniel Hémery đă dựa vào những báo cáo này để viết câu: "Cuối năm 1919, Nguyễn Ái Quốc đă "sửa soạn ra cuốn sách Les Opprimés- Những Kẻ Bị Đàn Áp, có thể là sơ thảo văn bản tương lai Procès de la Colonisation - Bản Án Chế Độ Thực Dân và nghiền ngẫm dự định dịch các tác phẩm Tây phương, như L'Esprit des lois- Vạn Pháp Tinh Lư sang Quốc ngữ."[17]. Sự thể đă trở thành khôi hài: một người mới sang Pháp 6 tháng, đang học tiếng Pháp, làm sao có thể có những dự tính "đội đá vá trời" như vậy?

    Việc vở kịch Le dragon de bambou - Rồng tre, là một ví dụ. Có thể Truyền hay Ninh viết, rồi đưa Thành đem đến cho Léo Poldès, đảng viên cộng sản, người điều khiển các buổi nói chuyện ở Câu Lạc Bộ Ven Đô - Club du Faubourg, khu 17, nơi Tất Thành, từ 14/7/1921, ở ngơ Compoint gần đấy, hay đến để tập nói tiếng Pháp giữa công chúng. Léo Poldès đọc thích quá, đă giúp việc dựng kịch. Ông nhận xét về vở kịch này như sau: "Hoàn chỉnh, hóm hỉnh, đối thoại hài hước quất vun vút như roi, sống động như lối khôi hài của Aristophane"[18].

    4/ Ngày 12/10/1919, Guesde báo cáo cho bộ trưởng: "Nguyễn Ái Quốc đă được mời ra sở cảnh sát để hỏi và chụp ảnh ngày 20/9/1919. Anh ta kiên quyết khai tên là Nguyễn Ái Quốc mặc dù ta biết là khai man"[19].

    5/ Mật báo ngày 28/11/1919, mô tả khá đúng t́nh trạng hoả mù ấy: "Chúng tôi thấy ở Paris có một người An Nam h́nh như gốc Bắc, tự nhận là Nguyễn Ái Quốc. Hắn giấu kỹ danh tánh thật. Chính hắn đă kư những bản truyền đơn đ̣i tự trị ở Đông Dương. Hắn ở số 6, villa des Gobelins, nhà luật sư Phan Văn Trường, hắn chuyên về vấn đề chính trị và cả ngày ở thư viện Quốc gia, phố Richelieu, thư viện Sainte-Geneviève, Place du Panthéon, ở văn pḥng Hội Nhân Quyền, phố L'Université, hoặc nậm nọa với bọn khả nghi cùng chủng loại.

    Hắn thư từ với Phan Châu Trinh ở Pons, Phan Văn Trường và Khánh Kư hiện đang ở Mayence. T́nh báo cho biết tại nhà số 6 Villa des Gobelins bọn An Nam có khi tụ họp tới một giờ sáng, căi nhau ỏm tỏi đến nỗi láng giềng phải than phiền. (...) Các thám tử của ta theo dơi rất sát tên được gọi là Nguyễn Ái Quốc, một người đă kết thân được với hắn, sớm muộn ǵ rồi hắn cũng sẽ thổ lộ cho biết danh tánh thật"[20].


    Còn tiếp ...

  4. #2474
    Tran Truong
    Khách

    Nguyễn Ái Quốc lai lịch và văn bản _ Chương 18

    Phan Văn Trường cho biết nhà ông lúc nào cũng có vài người canh gác bên kia đường - Villa des Gobelins là một ngơ cụt nhỏ, immeuble khang trang. Vậy thám tử "t́m thấy" Nguyễn Tất Thành ở số 6 Villa des Gobelins là đương nhiên, và Tất Thành nhận ḿnh là Nguyễn Ái Quốc, cũng đương nhiên. Sự tranh luận sôi nổi có thể về đề tài những bài báo sẽ viết. Thời điểm ấy, theo Phan Văn Trường, mọi người đều đến thư viện, đọc và học, v́ không có tiền mua than củi để sưởi nhà, rất dễ nhầm người này với người kia, nhất là những người cùng tên Nguyễn.

    6/ Ngày 16/9/1920 tổng thanh tra Pierre Guesde thông tri cho Cảnh Sát Cuộc: "Phải gọi Nguyễn Ái Quốc đến hỏi lại: Tên thật là ǵ? Gốc gác ở đâu? Cha mẹ tên ǵ? ...

    V́ ở Đông Dương mọi người đều phải có thẻ căn cước, giấy thông hành, thẻ thuế thân, không thể có chuyện một người đến Pháp mà không có giấy tờ ǵ cả"[21].

    7/ Ngày 12/10/1920, Pierre Guesde viết bài tổng kết gửi lên bộ trưởng, t́nh h́nh vẫn hết sức lộn xộn: Cơ quan an ninh Pháp vẫn chưa xác định được ai là người viết những bài kư tên Nguyễn Ái Quốc, v́ họ không tin Nguyễn Tất Thành là Nguyễn Ái Quốc. Chắc chắn do sự khác biệt quá lớn giữa thứ tiếng Pháp mới học của Nguyễn Tất Thành, và thứ tiếng Pháp nhuần nhuyễn tinh vi trong các bài kư tên Nguyễn Ái Quốc.

    Theo một tài liệu Vidéo của Viện Quốc Gia lưu trữ Âm thanh và H́nh ảnh Pháp INA - Institut National Audiovisuel về buổi Hồ Chí Minh trả lời phỏng vấn một nhà báo Pháp tháng 6/1964[22], th́ quả đúng như thế: Ông Hồ nói tiếng Pháp dở, nhiều lỗi sơ đẳng, có câu ông dịch tiếng Việt từng chữ một, người Pháp không nói như thế. Có chỗ ông không hiểu câu hỏi của phóng viên. Một tŕnh độ Pháp văn như vậy không thể viết được những bài báo kư tên Nguyễn Ái Quốc.

    Đứng trước t́nh trạng: có một "bóng ma" Nguyễn Ái Quốc rất tài t́nh được mô tả trong các bản mật báo: diễn thuyết liên miên, phát biểu trong các buổi họp của đảng Xă hội, viết sách, viết báo, dịch sách, trả lời phỏng vấn báo Triều Tiên, báo Mỹ... Và một "người thật" là Nguyễn Tất Thành tự xưng ḿnh là Nguyễn Ái Quốc, mà lại nói không thông tiếng Pháp, Pierre Guesde, tường tŕnh về sự hoang mang của mật vụ như sau:

    "Paris ngày 12 tháng 10 năm 1920

    Thưa ông Bộ Trưởng,

    (...) Trước hết, Nguyễn Ái Quốc, giấu danh tánh thật của y. Y không muốn bị lộ tung tích; y đă đổi tên nhiều lần khi di chuyển từ nơi này đến nơi khác, cái tên Nguyễn Ái Quốc hiện nay chỉ đánh lừa được kẻ không biết tiếng An Nam; Nguyễn Ái Quốc có nghiă đơn thuần là "Nguyễn yêu nước". Tất cả mọi cố gắng đều dồn vào việc điều tra hộ tịch của Quốc. Những người chỉ điểm An Nam và các thanh tra an ninh đều bắt tay vào việc và trao đổi thường xuyên với Đông Dương.

    Những thông tin do Cảnh Sát Cuộc - Préfecture de Police cung cấp chẳng có ǵ chính xác (...) Trong buổi nói chuyện với ông thanh tra Cảnh Sát Trưởng, tôi đă thông báo là ông toàn quyền Đông Dương rất có lư khi nhấn mạnh đến việc cần xác định danh tánh Quốc. Tôi c̣n nói thêm: "Nguyễn Ái Quốc tự nhận ḿnh là người An Nam. Có thật thế không? Ai chứng tỏ điều đó? Y nói rằng y không có giấy tờ nào do nhà cầm quyền Đông Dương cung cấp. Y xen vào chính trị, trà trộn vào những nhóm chính trị, phát biểu trong những buổi hội họp cách mạng, và chúng ta không biết rơ đối thủ là ai! (...)"

    Sau buổi tôi nói chuyện cùng ông thanh tra, Nguyễn Ái Quốc bị gọi đến Cảnh Sát Cuộc. Người ta đă chụp h́nh và hỏi cung y. Việc này xẩy ra ngày 20 tháng 9 (20/9/1920). Những câu trả lời của Quốc được lưu trữ trong biên bản đính kèm. Y vẫn khăng khăng nhận ḿnh là Nguyễn Ái Quốc. Chúng ta chắc chắn đó là lời mạo nhận."


    Còn tiếp ...

  5. #2475
    Tran Truong
    Khách

    Nguyễn Ái Quốc lai lịch và văn bản _ Chương 18

    Sau buổi tôi nói chuyện cùng ông thanh tra, Nguyễn Ái Quốc bị gọi đến Cảnh Sát Cuộc. Người ta đă chụp h́nh và hỏi cung y. Việc này xẩy ra ngày 20 tháng 9 (20/9/1920). Những câu trả lời của Quốc được lưu trữ trong biên bản đính kèm. Y vẫn khăng khăng nhận ḿnh là Nguyễn Ái Quốc. Chúng ta chắc chắn đó là lời mạo nhận."

    Nhưng ngay sau đó, trong bức thư, Pierre Guesde lại viết những lời ngược lại:

    "Trong t́nh trạng hiện nay của ăng-kết, với những thông tin tiếp được từ Đông Dương, tôi nghĩ có thể xác định rằng Nguyễn Ái Quốc chẳng qua là tên Nguyễn Tất Thành, kẻ đă ở An Nam năm 1908, trong khi xẩy ra bạo loạn, và đă ở Anh trước khi đến Pháp. Mà Nguyễn Tất Thành được coi là kẻ phiến động nguy hiểm.

    Ngay từ ngày 25/7/1919, qua điện tín số 1791, chính phủ Đông Dương đă thông báo rằng một bản thỉnh nguyện có ẩn ư, gửi từ Paris, hôm 18/6, cho nhiều tờ báo ở thuộc địa, dưới cái tựa "Những thỉnh nguyện của dân tộc An nam". Bản thỉnh nguyện này, trước tên kư, có ghi: Thay mặt nhóm người An Nam yêu nước: Nguyễn Ái Quốc" (...)

    Nguyễn Ái Quốc đă liên kết với nhiều phần tử cách mạng ở Pháp và ở ngoại quốc. Y giao thiệp cùng lúc với nhóm xă hội, nhóm vô chính phủ ở Pháp và những kẻ cách mạng Trung Hoa, Triều Tiên, Nga, Ái Nhĩ Lan, v.v... Y phát biểu trong những buổi diễn thuyết của đảng Xă Hội, đáng chú ư là hôm 1 tháng 5 vừa qua (1/5/1920) và trong những cuộc đ́nh công khác nhau. Y vừa viết xong một cuốn sách trong đó y đ̣i độc lập cho Đông Dương. Chúng tôi đă có được bản cóp-pi những đoạn chính của cuốn sách này. Tài liệu đính kèm.

    Những lời trên đây chứng tỏ sự bối rối của cơ quan an ninh Pháp: Một mặt cho rằng có một Nguyễn Ái Quốc giả, tức là kẻ đến tŕnh diện, tự nhận ḿnh là Nguyễn Ái Quốc. Một mặt lại tin rằng có một Nguyễn Ái Quốc thật -qua các mật báo- người ấy mới chính là Nguyễn Ái Quốc diễn thuyết và là tác giả các văn bản.

    Thời gian từ 1919 đến tháng 5/1920, Nguyễn Ái Quốc "thật" được các chỉ điểm Pháp mô tả như một người đă "liên kết với nhiều phần tử cách mạng ở Pháp và ở ngoại quốc. Y giao thiệp cùng lúc với nhóm xă hội, nhóm vô chính phủ ở Pháp và những kẻ cách mạng Trung Hoa, Triều Tiên, Nga, Ái Nhĩ Lan, v.v... Y phát biểu trong những buổi diễn thuyết của đảng Xă hội, đáng chú ư là hôm 1 tháng 5 vừa qua (1/5/1920) và trong những cuộc đ́nh công khác nhau. Y vừa viết xong một cuốn sách trong đó y đ̣i độc lập cho Đông Dương. Chúng tôi đă có được bản cóp-pi những đoạn chính của cuốn sách này. Tài liệu đính kèm.

    Chân dung này chính là Nguyễn An Ninh, nhờ ba yếu tố: vô chính phủ, diễn thuyết liên miên và viết sách đ̣i độc lập cho Đông Dương. Nguyễn Thế Truyền lúc đó c̣n học ở Toulouse, chắc không đi về Paris thường xuyên và Nguyễn Tất Thành, mới sang, không rành tiếng Pháp, không thể diễn thuyết và viết sách tiếng Pháp được.

    Pierre Guesde viết tiếp: "Những bài báo phát xuất từ Nguyễn Ái Quốc và đồng bọn được đón nhận khá tốt trong một loại báo (đặc biệt báo L'Humanité). Chúng ta thấy những bài kư tên y trong những báo khác nhau, đặc biệt trong tờ L'Humanité ngày 2/8/1919, và trong tờ Le Populaire ngày 4 và 14/10/1919.
    Y ở số 6, villa des Gobelins, Paris, trong một nhà lầu do Phan Văn Trường thuê. Phan Văn Trường là một trong những tay phiến động nguy hiểm nhất hiện đang ở Đức cùng với Khánh Kư và François Albert, tất cả đều là bạn Nguyễn Ái Quốc cũng như Phan Châu Trinh thường trực ở nhà Nguyễn Ái Quốc và hiện đang ở đây luôn.

    Kèm đây là lá thư của Nguyễn Ái Quốc gửi cho M. Outrey, từ Biarritz, ngày 16/10/1919, cho thấy ư kiến của Nguyễn Ái Quốc về chính phủ ta như thế nào. (...) Ta có thể xác định rằng Phan Văn Trường là kẻ thông minh nhất và quỷ quyệt nhất trong nhóm. Nguyễn Ái Quốc là thư kư và là người cho Phan Văn Trường mượn tên"[23].

    Bản tường tŕnh của Pierre Guesde bị rối loạn v́ những thông tin sai lầm của thám tử, nhất là khi François Albert, một người trong nhóm Yêu Nước, bị hỏi cung cũng khai chẳng hề gặp Nguyễn Ái Quốc bao giờ.

    Thực ra những thám tử của Guesde lầm mà không lầm v́ vô t́nh, họ đă xác định được 1/3 sự thực: Nguyễn Ái Quốc chính là Nguyễn An Ninh.


    Còn tiếp ...

  6. #2476
    Tran Truong
    Khách

    Nguyễn Ái Quốc lai lịch và văn bản _ Chương 18

    Bởi v́, người mà thám tử thấy viết sách, giao thiệp với nhóm Xă Hội, nhóm Vô Chính Phủ và diễn thuyết liên miên, năm 1919-1920, chính là Nguyễn An Ninh. Người "vừa viết xong một cuốn sách trong đó y đ̣i độc lập cho Đông Dương" cũng là Nguyễn An Ninh, có thể đó là cuốn La France en Indochine. Người viết Lá thư gửi từ Biarritz cho M. Outrey cũng là Nguyễn An Ninh - Sẽ giải thích sau. Trong bản báo cáo, Pierre Guesde rất tinh tường qua những nhận xét khác của ông:

    - Một mực không tin Nguyễn Tất Thành là Nguyễn Ái Quốc. Đọc các văn bản Nguyễn Ái Quốc, ông ta đoán đây là người Pháp viết tiếng Pháp. Đặc biệt ông ta chú ư đến những bài quan trọng như La question des indigènes en Indochine - Vấn đề dân bản xứ ở Đông dương do Phan Văn Trường viết; bài L'Indochine et la Corée; une intéressante comparaison - Đông Dương và Triều Tiên, một sự so sánh lư thú và bài Lettre à Monsieur Outrey - Thư gửi ông Outrey do Nguyễn An Ninh viết.

    - Ông ta xác định Phan Văn Trường là người nguy hiểm nhất.

    Tóm lại, tới ngày 12/10/1920, Pierre Guesde vẫn đinh ninh Nguyễn Tất Thành là người "gánh" cái tên Nguyễn Ái Quốc cho Phan Văn Trường. Điều này cũng không sai, nhưng Guesde cũng chỉ t́m ra 1/3 sự thật: Phan Văn Trường cũng là Nguyễn Ái Quốc.

    Trong phụ bản số 2 của bản báo cáo gửi bộ trưởng Thuộc Địa, Guesde kết luận:

    "Sau khi trao đổi với toàn quyền Đông Dương, thấy cần phải biết rơ Nguyễn Ái Quốc là ai. Ngày 20/9/1920 đă đưa giấy gọi Nguyễn Ái Quốc đến sở cảnh sát để chụp ảnh và hỏi lai lịch (kết quả kèm theo đây). Thấy rơ đây vẫn là lời khai man"[24].

    Và khi Nguyễn Tất Thành đă đi Nga, năm 1923, trong thư gửi toàn quyền Đông Dương ngày 12/9/1923 Pierre Guesde c̣n viết: "Những bài kư tên Nguyễn Ái Quốc không phải do y viết hoặc đă được sửa chữa rất nhiều. Khả năng nói và viết tiếng Pháp của tay An Nam này không đủ để viết những bài y kư tên"[25].


    Còn tiếp ...

  7. #2477
    Tran Truong
    Khách

    Nguyễn Ái Quốc lai lịch và văn bản _ Chương 18

    ● Nguyễn Tất Thành trở thành Nguyễn Ái Quốc và xin vào hội Tam Điểm

    Khi Nguyễn Tất Thành đến Paris tháng 6/1919, Hội Nghị Hoà B́nh đă khai mạc từ 18/1/1919 ở Versailles. Mục đích của hội nghị là xây dựng những quốc gia Âu Châu mới sau thế chiến. Nhóm Yêu Nước muốn lợi dụng t́nh h́nh quốc tế thuận lợi, để xác định sự hiện diện của Việt Nam, một đất nước đă bị mất chủ quyền. Có thể họ đă thảo luận với đại biểu các nước khác trong hậu trường Hội Nghị, trước khi tung bản thư Thỉnh Nguyện.

    Khi bản Thỉnh Nguyện hoàn tất, tại sao Phan Văn Trường giao cho Nguyễn Tất Thành đem đến Versailles, mà không giao cho một người khác?

    Bởi Nguyễn Tất Thành là khuôn mặt mới, vừa chân ướt chân ráo đến Paris, chưa bị mật thám bao vây. Lần xuất hiện đầu tiên này, chưa ai biết Nguyễn Tất Thành là ai.

    Nguyễn Tất Thành, xa nước từ 1911, sống vất vả trên tàu, rồi biệt lập ở Luân Đôn, vừa sang Pháp, chưa biết rơ những thông tin về t́nh h́nh trong nước, cũng không đủ kiến thức và không rành tiếng Pháp, nên chỉ có thể giữ vai tṛ khiêm tốn: học Pháp văn, giữ sổ sách chi thu, tập viết những mẩu tin, phụ trách việc in và phát truyền đơn. Không thể viết được những bài xă luận kư tên Nguyễn Ái Quấc/Quốc, nhưng v́ muốn trở thành chính khách, Nguyễn Tất Thành xung phong nhận tên Nguyễn Ái Quấc/Quốc.

    Việc đưa bản Thỉnh nguyện đến Versailles là chặng đầu. Xin vào hội Tam Điểm, là chặng thứ nh́. Việc này chắc chắn phải do sự sắp đặt của Phan Văn Trường -có thể Phan Văn Trường cũng có chân trong Hội Tam Điểm- v́ Nguyễn Tất Thành mới tới Paris, không thể biết rơ về hội Tam Điểm.

    Theo Pierre Brocheux: "Tháng 8/1919, Quốc đệ đơn xin vào nhóm Ernest Renan trong hội Tam Điểm (Franc-Maçonnerie), 16 Rue Cadet, nhưng không được"[26].

    -Theo Thu Trang: Ngày 14/6/1922, Nguyễn Ái Quốc được kết nạp vào hội Tam Điểm"[27]

    Tháng 8/1919, người ta chưa biết Nguyễn Tất Thành là ai. Hội Tam Điểm từ chối. Nhưng đến tháng 6/1922, ba năm sau, Nguyễn Tất Thành đă "chính thức" trở thành Nguyễn Ái Quốc, một tên tuổi trong làng báo chống thực dân. Hội Tam Điểm mới chấp nhận. Nhưng chỉ được vài tháng, Nguyễn Ái Quốc bỏ Tam Điểm, v́ sao?

    Tam Điểm là một hội kín, có truyền thống lâu đời trên thế giới, dựa trên nguyên tắc cao quư "Thân ái -Fraternité- giữa người và người". Nhưng trên thực tế, hội quy tụ những phần tử ưu tú của xă hội, có thể nắm vận mệnh các dân tộc. Người làm chính trị vào hội Tam Điểm để được bảo vệ khi gặp bất trắc. Trần Trọng Kim cũng ở trong hội Tam Điểm, v́ vậy khi làm chính trị, ông có thể nói thẳng mà không sợ chính quyền thuộc địa đàn áp.

    Có thể Phan Văn Trường đă t́m cách đưa Nguyễn Tất Thành vào hội Tam Điểm khi Thành mới tới Paris, v́ ông tin tưởng ở tương lai người thanh niên nhiệt t́nh này, và muốn có một thế lực hậu thuẫn cho Tất Thành. Nhưng khi được vào hội rồi, Nguyễn Ái Quốc/Tất Thành không chịu nổi không khí trí thức trưởng giả của hội, nhất là trong những trao đổi, Thành không thể không để lộ những trống vắng về ngôn ngữ và kiến thức của ḿnh trước các thành viên là những phần tử ưu tú của xă hội Pháp. Ngoài ra, c̣n có thể bị áp lực của đảng Cộng Sản Pháp, nên ít lâu sau Nguyễn Tất Thành đă bỏ hội Tam Điểm.

    Về việc Nguyễn Ái Quốc có giấy mời đi dự hội nghị Tours của đảng Xă Hội Pháp, cuối năm 1920, Hoàng Văn Chí cho rằng do Nguyễn Thế Truyền sắp đặt. Có lẽ không đúng, mà vẫn do Phan Văn Trường lo liệu, v́ lúc đó Nguyễn Thế Truyền đang ở Việt Nam.

    Ta cần phải biết rằng giới chính khách và trí thức Pháp -hay ở nước nào cũng vậy- không dễ thâm nhập, phải là bạn ngồi cùng ghế đại học với họ, hoặc có danh, hoặc có tài. Họ có thể tranh đấu cho cần lao, nhưng họ không làm bạn với những người cần lao, ít học. Một nghịch lư nhưng là sự thật. Vừa đến Paris, làm thợ ảnh, tiếng Pháp chưa thông, làm sao Nguyễn Tất Thành có thể gặp người này, người kia, trong chính giới Pháp? Nếu không được những trí thức thực sự như Phan Văn Trường, Nguyễn Thế Truyền, giới thiệu, và phải "có tên tuổi" trong làng báo như Nguyễn Ái Quốc.

    Nhờ những yếu tố này, Tất Thành/Ái Quốc mới có thể được chấp nhận trong môi trường chính trị cánh tả của Pháp. Nhưng "đội" tên Nguyễn Ái Quốc cũng là một gánh nặng, mà đôi khi chính bản thân Nguyễn Tất Thành không kham nổi. Việc t́m lối thoát đi Nga có thể cũng là một cách giải quyết hợp lư hợp t́nh.


    Còn tiếp ...

  8. #2478
    Tran Truong
    Khách

    Nguyễn Ái Quốc lai lịch và văn bản _ Chương 18

    Chú thích :

    [1] Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2000.

    [2] Phan Văn Trường, sđd, trang 170-171.

    [3] V́ hồi kư Phan Văn Trường đăng từng kỳ trên báo La Cloche Fêlée từ 30/11/1925 đến 15/3/1926, chủ đích để "vạch trần chính sách thực dân" nên không phải việc ǵ cũng "công bố" được.

    [4] Nguyễn Thế Phu là con tuần phủ Nguyễn Duy Hàn người đă bị bom của Quang Phục Hội (Phan Bội Châu) giết chết, nhưng gia đ́nh Nguyễn Thế Truyền không hề nghĩ đến "thù" riêng, khi Phan Bội Bội Châu bị bắt, ông Truyền đă hết sức vận động: diễn thuyết, viết bài trên báo Le Paria và vận động Hội Nhân Quyền cứu cụ Phan khỏi án tử h́nh. Đặng Hữu Thụ ghi lại rất rơ những hoạt động của "đảng" Nguyễn Thế Truyền tại Pháp.

    [5] Theo thư của Bùi Kỷ viết cho Ngô Đức Kế, Lê Thị Kinh, sđd, tập1, quyển 3, trang 183.

    [6] Lê Thị Kinh, sđd, tập 1, quyển 4, trang 117. Thu Trang, sđd, trang 61.

    [7] Phan Văn Trường sđd, trang 141.

    [8] Phan Văn Trường, sđd, trang 144- 145-146.

    [9] Tranh luận tại quốc hội, ghi lại trên Echo Annamite ngày 11 và 12/1925, Phan Văn Trường trang 208-223.

    [10] Lê Thị Kinh, sđd, tập1, quyển 4, trang 124.

    [11] Nhà xuất bản Rieder, 1926, Viviane Hamy, 1997.

    [12] Chủ báo La cloche fêlée, người Pháp lai, đồng chí của Nguyễn An Ninh.

    [13] Cochinchine, trang 156.

    [14] Lê Thị Kinh, sđd, tập 2, quyển 1, trang 126.

    [15] Xin nhắc lại thời kỳ này hầu như mọi người đều có mặt: Nguyễn An Ninh ở Pháp từ 1918- 10/1922, chỉ về nước một lần trong hè 1920. Nguyễn Thế Truyền về nước một năm từ 8/1920 đến tháng 8/1921.

    [16] Một người họ Nguyễn trong nhóm Yêu Nước.

    [17] Daniel Hémery, Ho Chi Minh, De L'Indochine au Vietnam, Gallimard, 1990, trang 45.

    [18] Trích bài của Léo Poldès, trên báo Ici Paris Hebdo ngày 11/6/1946, in lại trong Hồ Chí Minh Le procès de la Colonisation française, L'Harmattan, 2007, trang 195. Aristophane là kịch tác gia danh tiếng của Hy Lạp.

    [19] Lê Thị Kinh, sđd, tập 2, quyển 1, trang 49

    [20] Thu Trang-Gaspard, Hồ Chí Minh à Paris, trang 82-83.

    [21] Lê Thị Kinh, sđd, tập 2, quyển 1, trang 73.

    [22] Được đưa lên Youtube, và ông Nguyễn Ngọc Quỳ ở Paris ghi lại trên mạng diendantheky ngày 16/4/2011.

    [23] Carton 87, S. III, Thu Trang - Gaspard, Hồ Chí Minh à Paris, trang 107-108.

    [24] Lê Thị Kinh, sđd, tập 2, quyển 1, trang 74.

    [25] Slotfom Série I, Carton II - Đặng Hữu Thụ, trang124.

    [26] Pierre Brocheux, Ho Chi Minh, Presses de Sciences PO, 2000, trang 110.

    [27] Thu Trang, Những hoạt động của Phan Châu Trinh tại Pháp, 1911/1925, Đông Nam Á, 1983, trang 193.

  9. #2479
    Tran Truong
    Khách

    Khảo sát văn bản Nguyễn Ái Quấc/Quốc _ Chương 19

    Sự khảo sát văn bản Nguyễn Ái Quốc dẫn tới sự xác định vai tṛ lănh đạo phong trào Người Việt yêu nước của Phan Văn Trường trong giai đoạn đầu (1911-1920) và của Nguyễn Thế Truyền trong giai đoạn sau (1921-1927). Đó là cơ sở đầu tiên của phong trào Yêu Nước chống thực dân trên đất Pháp.

    Từ 1927, khi Nguyễn Thế Truyền về nước, phong trào Yêu Nước sẽ do nhóm Trốt-kít tiếp tục lănh đạo với Tạ Thu Thâu, Hồ Hữu Tường, Phan Văn Hùm, Huỳnh Văn Phương, Trần Văn Thạch... Những nhà ái quốc này, tới năm 1945, sẽ bị cộng sản thủ tiêu, trừ Hồ Hữu Tường sống sót v́ trốn ở Hà Nội.

    Nguyễn Tất Thành trở thành Hồ Chí Minh, chủ tịch nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà, từ 1948, chính thức nhận ḿnh là Nguyễn Ái Quốc, tác giả các bài báo và xác định phong trào Người Việt Yêu Nước do ông lănh đạo, trong cuốn sách kư tên Trần Dân Tiên. Những người ái quốc đối lập chính trị với ông bị chôn vùi trong nấm mồ "phản động".

    Trong số rất ít nhà nghiên cứu t́m hiểu về giai đoạn lịch sử này có Thu Trang và Lê Thị Kinh đă t́m ra được những tài liệu hiếm quư, nhưng cả hai đều đặt trọng tâm trên Phan Châu Trinh và Nguyễn Ái Quốc/Hồ Chí Minh, coi ông Hồ là "lănh tụ vĩ đại". Nhờ các công tŕnh nghiên cứu của Ngô Văn về lịch sử các nhà cách mạng Đệ Tứ và của Đặng Hữu Thụ về Nguyễn Thế Truyền, và cuốn hồi kư của Phan Văn Trường, mọi sự đă sáng tỏ hơn. Tuy nhiên hiện nay vẫn thiếu một công tŕnh nghiên cứu sâu xa về Nguyễn An Ninh tại Pháp.

    Một điểm cần phải xét lại là Phan Châu Trinh và Phan Văn Trường thường được coi như những người mở đường phong trào yêu nước; nhưng vai tṛ lănh đạo thường được dành cho Phan Châu Trinh. Phan Văn Trường ít ai biết, hoặc có biết, cũng chỉ coi như người "phiên dịch" tư tưởng Phan Châu Trinh ra tiếng Pháp, cả Hồ Hữu Tường cũng lầm như thế.

    Sự thật khác hẳn: Trong thời kỳ tranh đấu ở Pháp, Phan Châu Trinh, tuy với một quá khứ can trường, tuy được dân tộc quư mến, nhưng ông đă bị vượt qua, không thể là người lănh đạo phong trào. Lư do: Phan Châu Trinh không biết tiếng Pháp.

    Khi đi Nhật, bị người Nhật hỏi: Các ông chống Pháp mà có học tiếng Pháp hay không? Cả hai cụ Phan đều ngỡ ngàng. Khi về nước, Phan Châu Trinh có viết bài cổ động học tiếng Pháp, nhưng chính bản thân ông không áp dụng. Trong 15 năm ở Pháp, v́ không chịu học tiếng Pháp, ông không tiếp nhận trực tiếp được thông tin của xă hội mà ông đang sống, luôn luôn phải qua trung gian của thông dịch, do đó có sự cách biệt sâu xa giữa ông và những người viết bài kư tên Nguyễn Ái Quốc.

    V́ không đọc được những bài báo này, ông không biết họ viết ǵ, nên ông chống lại và cho rằng viết báo tiếng Tây cho Tây đọc là vô ích, từ đó, đưa đến những đổ vỡ về sau. V́ lệ thuộc vào những người phiên dịch cho nên Phan đă tin cẩn Nguyễn Như Chuyên; ngay cả Đại úy Roux, người tận t́nh giúp đỡ từ lúc ông mới đến Pháp, cũng chỉ là một con bài được Pháp chỉ định với nhiệm vụ làm cho Phan tin vào chính quyền thuộc địa.

    Phan Văn Trường để lại cuốn hồi kư Une histoire de conspirateurs annamites à Paris ou la vérité sur L'indochine - Câu chuyện những người An Nam âm mưu (chống Pháp) tại Paris hay Sự thật về Đông dương[1]. Nội dung tác phẩm vạch rơ âm mưu thâm độc của chính quyền thực dân, trong vụ án gọi là "âm mưu chống Pháp" gán cho Phan Văn Trường và Phan Châu Trinh, và bộc lộ mối tương quan giữa hai người, cho thấy đường hướng tranh đấu của họ hoàn toàn khác nhau.

    Phan Châu Trinh đả kích quan lại và triều đ́nh Huế, c̣n đối với Pháp, ông viết nhiều bản điều trần gửi Albert Sarraut với hy vọng chính quyền thuộc địa sẽ thay đổi chính sách để giúp Việt Nam lấy lại chủ quyền.

    Phan Văn Trường tuy kính trọng Phan Châu Trinh nhưng phê phán ông Trinh quá ngây thơ, cứ đến bộ thuộc địa "chầu chực" xin gặp Sarraut một cách vô ích.


    Điều này không sai v́ Phan Châu Trinh ngay từ đầu đă không nhận ra Nguyễn Như Chuyên là mật thám và những "sự tốt" của chính quyền đối với ông thực ra chỉ là sự quản thúc trá h́nh: Việc quan ba Roux, được lựa chọn trong số những người Pháp thạo tiếng Việt, để đến làm bạn với Phan ngay từ lúc mới sang, ân cần giúp đỡ, dịch cho Phan những kiến nghị gửi toàn quyền Albert Saraut cũng nằm trong chính sách ấy. Cả vụ Sarraut cho Phan ở thêm một năm, cũng là sự dàn xếp để Phan thấy rơ "ḷng tốt" của Sarraut. Những điều này khá rơ trong hai bức thư Roux gửi cho Phan từ những ngày Phan mới đến Pháp:

    1/ Bức thư đầu tiên Roux gửi Phan Châu Trinh ngày 26/5/1911 có những câu: "Theo nhời quan Thượng Thư Thuộc Địa tôi xin viết mấy chữ nầy để mời quan lớn lại chơi nhà tôi phố Odessa, số bẩy, gần "la ga Montparnasse" (...)

    Khi quan lớn mấy tôi đă gặp nhau một lần nào như thế rồi th́ chúng ta định mỗi một tuần lễ nào quan lớn mấy tôi hội nhau mấy lần, để quan lớn tỏ ra được các điều quan Thượng thư phải nghe rơ"[2].

    2/ Ngày 20/7/1911, trong bức thư thứ nh́, Roux gọi Phan là em: "Quan toàn quyền đă xem cái thư ấy rồi, lại định rằng ưng cho các điều em tỏ ra trong cái thư ấy.

    Nhưng có một điều em nên hiểu rơ là sau này: Quan Toàn Quyền Sarraut thật là một người yêu mến dân Annam lắm. Ngài ấy chưa sang ở bên Đông Dương một lần nào mà đă lo liệu dân t́nh nước ấy lắm. Ở trong bụng th́ định rằng: muốn giúp đỡ người Annam để được tấn tới và thịnh vượng.

    Quan Toàn Quyền định cho em ở bên Tây này một năm nữa, nhưng trước hết Toà Toàn Quyền nên lo liệu về việc ấy để xem cách nào nên dùng thuộc về phí tổn.

    Dẫu hoá ra ǵ th́ em nên tin cậy quan Toàn Quyền; lại em cũng nên tin cậy anh v́ anh mấy em bây giờ là như hai người b́nh đẳng, là như hai người bạn hữu thật".[3]

    Chính Roux đă đưa Phan đến tŕnh diện Pierre Guesde, lúc đó chưa làm Tổng Thanh Tra -nôm na là trùm an ninh thuộc địa- nhưng đă làm chánh văn pḥng Bộ Thuộc Địa. Trong những trao đổi thư từ giữa Guesde, Salles và thuộc hạ[4], họ đă tính buộc hai cha con Phan phải đi Neufchatel-en-Bray gần Dieppe để phân tán lực lượng Hội Đồng Bào Thân Ái ngay từ tháng 4/1912. Nhưng Phan Châu Trinh từ chối, họ không dám ép quá, sợ Phan làm ầm lên, rách việc, nên mới thôi.

    Roux có nhiệm vụ "nói tốt" và chứng minh "thực tâm" của Sarraut và chính quyền. Trong khi "thực tâm" Sarraut đối với Phan Văn Trường và Hội Đồng Bào Thân Ái ra sao, ta đă rơ. Ngay cả Ernest Babut, người đă làm báo với Phan ở Hà Nội, giúp đỡ và bênh vực Phan khi ông bị bắt năm 1908, cũng "làm việc" với chính quyền. Babut đă báo cáo với Guesde về Phan Văn Trường và "gợi ư" cho Phan Châu Trinh xin Guesde xuống Marseille làm việc ở Hội Chợ 1922, lănh lương của Pháp, gây sự nghi ngờ giữa ông Trinh và các đồng chí.
    Những "ân nhân" này, phải hiểu, trước hết họ là người Pháp, họ không thể phản bội nước Pháp của họ. Việc giúp Phan chỉ có mục đích làm cho Phan tin tưởng hơn nữa vào chính quyền thuộc địa, không "nổi lên" chống lại mà "cộng tác" và họ đă thành công.

    Riêng luật sư dân biểu đối lập Marius Moutet là người của luật pháp, v́ muốn làm sáng tỏ sự công minh của luật pháp nước ông và truy tố phương pháp ám lậu, nhầy nhụa của bọn thực dân, cho nên Moutet đă tận t́nh can thiệp cho Phan Châu Trinh, Khánh Kư, Phan Văn Trường và anh em, Phan Bội Châu, Nguyễn Thế Truyền và em... ra khỏi cảnh tù đầy, để họ được tự do bầy tỏ chính kiến của ḿnh. Tuy nhiên khi Moutet lên làm bộ trưởng, chính sách của ông đối với Việt Nam lại là một chuyện khác.


    Còn tiếp ...

  10. #2480
    Tran Truong
    Khách

    Khảo sát văn bản Nguyễn Ái Quấc/Quốc _ Chương 19

    ● Phan Châu Trinh dưới mắt Phan Văn Trường

    Sự bất đồng ư kiến giữa Phan Văn Trường và Phan Châu Trinh đă nhiều nơi đề cập, qua những bức thư Phan Châu Trinh viết cho Phan Văn Trường, Nguyễn Thế Truyền, đă được công bố. Ở đây, chúng tôi chỉ nhắc đến ư kiến của Phan Văn Trường trong cuốn hồi kư Une histoire de conspirateurs annamites à Paris - Chuyện những người An Nam âm mưu tại Paris[5].

    Sử gia Ngô Văn cho biết: Ở thời điểm xuất hiện trên báo Chuông Rè, tác phẩm gây chấn động trong ḷng người dân nô lệ như một luồng điện giật[6]. Nội dung tác phẩm tŕnh bày hành tŕnh tư tưởng và con đường tranh đấu của Phan Văn Trường, kêu gọi người dân nô lệ phải đứng lên làm người. Đừng sợ kẻ khác. Dù phải trả giá thế nào đi chăng nữa. Phan Văn Trường thuật lại vụ án mà ông và Phan Châu Trinh bị thực dân dàn dựng để ghép hai người vào tội âm mưu lật đổ chính quyền Pháp.

    Phan Văn Trường đă dành nhiều trang hồi kư cho Phan Châu Trinh, người bạn đồng hành của ḿnh. Ông viết theo lối Tây học, có ǵ nói thẳng, cả cái hay lẫn cái dở của bạn. Một nhận xét: Phan Văn Trường không hề nhắc đến tên Nguyễn Tất Thành, mặc dù Tất Thành ở nhà ông trong 2 năm, từ tháng 6/1919 đến tháng 7/1921.

    Sự ngây thơ của Phan Châu Trinh, được phân tích khá cặn kẽ, trong chương X. Phan Văn Trường mô tả Phan Châu Trinh là người thông minh thiên bẩm, uyên bác và có kinh nghiệm sống, nói chuyện hay, nhưng dường như những ưu điểm trên đây bị sự khinh suất khó mường tượng và sự ngây thơ lạ lùng phá vỡ. Những lời lẽ hạ ḿnh đối với chính quyền thực dân trong Đầu Pháp chính phủ thư, thực vô ích.
    Phan Châu Trinh đến Pháp với con trai là Phan Châu Dật, 12 tuổi, để lại vợ và 2 con gái ở nhà. Chính phủ Pháp trợ cấp mỗi tháng 420 francs. Hai cha con ở một nhà trọ, có vài công chức cao cấp của chính quyền thuộc địa thỉnh thoảng đến thăm. Ông được đồng bào nhiệt liệt hưởng ứng, người Việt ở Paris đến chơi, nghe ông nói chuyện để thoả ḷng nhớ nước.

    Phan Văn Trường viết: "Vị nhân sĩ này tượng trưng xă hội An Nam xưa. Ông ra vào văn pḥng của bộ Thuộc Địa như một nhân vật được ưu ái tín nhiệm (personna grata), ông tŕnh bày những quan điểm chính trị, đặc biệt yêu cầu ân xá cho những người bạn cùng cảnh ngộ c̣n ở trong tù, nhưng không bao giờ ông nhận được trả lời ngoài sự im lặng khinh bỉ. Sự chăm sóc hời hợt của chính quyền thuộc địa lúc đầu, lạnh dần để cuối cùng chuyển sang ác cảm và thù nghịch"[7].

    Vẫn theo Phan Văn Trường, sự chăm sóc hời hợt này chỉ là cái cớ để dễ bề trừng phạt khi Phan Châu Trinh dám bàn (phiếm) đến chính sách chính trị ở Đông Dương, và nhất là đă cùng Phan Văn Trường, làm một bản Thỉnh Nguyện gửi hội Nhân Quyền, nhờ can thiệp cho những người bạn c̣n bị tù Côn đảo v́ biến cố 1908. Thế là một loạt báo Pháp ở Đông Dương (được lệnh) phát triển phong trào bôi nhọ, viết bài ngụ ư tiếc rằng chính quyền Đông Dương đă không để xử tử (Trinh) cho rồi, và quy kết hai người (Trinh và Trường) vào tội tổ chức cuộc nổi dậy chống Pháp tại Đông Dương.

    Sau vụ Thỉnh Nguyện Thư gửi Hội Nhân Quyền, Phan Châu Trinh vẫn c̣n được trợ cấp, ông sống rất chật vật, phải gửi con vào nội trú tỉnh nhỏ (Melun) và ông ở khách sạn, ăn cơm rẻ tiền. Mặc dù ở trong t́nh trạng khốn đốn, Phan Châu Trinh là người bền chí, ông vẫn c̣n tin vào chính quyền thực dân, ông đến bộ Thuộc Địa thường xuyên, t́m gặp những công chức cao cấp phụ trách vần đề Đông Dương để bày tỏ ḷng trung thực của ḿnh.

    Nhưng sau những hớ hênh của ông - Phan Văn Trường muốn nói đến việc Phan Châu Trinh tin cậy mật thám Nguyễn Như Chuyên, coi như môn sinh- ông và tôi bị bắt, bị giam 11 tháng. Tháng 7/1915, ra tù, đang trong chiến tranh, chính quyền thuộc địa cúp hết trợ cấp, hy vọng không biết tiếng Pháp, không có nghề, bắt buộc ông phải về xứ. Nhưng Phan Châu Trinh không về, ông ở lại, học nghề ảnh và sống ung dung.

    Sau những bài học đắng cay như thế, tưởng Phan Châu Trinh sẽ hết lạc quan, nhưng không, ông vẫn tiếp tục thái độ triết nhân của ḿnh, coi như không có chuyện ǵ xẩy ra, vẫn đến Bộ thuộc địa, t́m gặp những kẻ đă đày đọa ḿnh, và xin hội kiến Albert Sarraut hết lần này đến lần khác.


    Còn tiếp ...

+ Reply to Thread

Thread Information

Users Browsing this Thread

There are currently 3 users browsing this thread. (0 members and 3 guests)

Similar Threads

  1. Chuyện nghe được từ ngướ không quen
    By Dac Trung in forum Tin Việt Nam
    Replies: 1
    Last Post: 10-10-2012, 12:25 AM
  2. Replies: 0
    Last Post: 03-05-2012, 10:37 PM
  3. Bắt Buộc Phải Nghe
    By Dean Nguyen in forum Tin Việt Nam
    Replies: 2
    Last Post: 19-01-2012, 08:34 PM
  4. Replies: 3
    Last Post: 31-07-2011, 05:33 PM
  5. Tưởng Niệm Tháng 4 Đen Nghe Nhạc Lính VNCH
    By Camlydalat in forum Giao Lưu - Giải Trí
    Replies: 18
    Last Post: 25-04-2011, 06:28 AM

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •