Page 49 of 49 FirstFirst ... 394546474849
Results 481 to 485 of 485

Thread: Ngày này năm xưa

  1. #481
    Member nguoi gia's Avatar
    Join Date
    18-02-2016
    Posts
    828
    Đầu năm nói chuyện… tham nhũng & hối lộ

    http://chinhhoiuc.blogspot.com/2014/...ng-hoi-lo.html
    https://nuocnha.blogspot.com/2019/02...ng-hoi-lo.html

    Thứ Hai, 13 tháng 1, 2014
    Tham nhũng & hối lộ

    Không phải là t́nh cờ mà tôi chọn đề tài “tham nhũng & hối lộ” để khai bút muộn, mừng năm mới 2014. Thay v́ những đề tài nhẹ nhàng, vui vẻ hơn, tôi chào đón năm 2014 với một vấn đề gây bức xúc trên toàn thế giới từ bấy lâu nay đến độ Liên Hiệp Quốc phải vào cuộc. Ngày 31/10/2003 tổ chức quốc tế này đă thông qua Nghị quết 58/4 với tên gọi “Công ước Liên Hiệp Quốc pḥng chống tham nhũng” có nguyên gốc tiếng Anh là United Nations Convention Against Corruption, được viết tắt là UNCAC.

    Hiệp ước có hiệu lực từ ngày 14/12/2005, sau khi hội đủ 30 quốc gia đầu tiên phê chuẩn. Tính đến ngày 1/7/2009, đă có 140 chữ kư phê chuẩn, chấp nhận và chấp thuận của 136 quốc gia. Gần đây nhất là Việt Nam cũng đă phê chuẩn UNCAC vào ngày 19/8/2009.

    Để chống lại tham nhũng, công ước quy định những quy ước và chuẩn mực chung về các vấn đề chính bao gồm:

    Công tác pḥng chống tham nhũng;
    H́nh sự hóa tội phạm tham nhũng;
    Thu hồi tài sản bị thất thoát và
    Hợp tác quốc tế và hỗ trợ kỹ thuật.



    Mối tương quan giữa tham nhũng và hối lộ

    Tham nhũng và hối lộ luôn luôn “đồng hành” như h́nh với bóng nhưng lại có hai phạm trù riêng biệt: một bên “đưa” và một bên “nhận”, người có chức, có quyền mới tham nhũng và những kẻ yếu thế hơn mới đưa hối lộ. Hiện tượng này xảy ra trên khắp thế giới, ở cả các nước giàu cũng như nghèo, tiến bộ cũng như chậm tiến. Tham nhũng và hối lộ cũng diễn ra vào bất cứ thời đại nào, từ cổ chí kim, nhưng chưa ai có thể xác định tệ nạn này bắt đầu từ đâu và từ bao giờ.

    Học giả Vương Hồng Sển[*] đă viết trong tác phẩm Hơn nửa đời hư như sau: “Hối lộ là một độc dược thâm căn cố đế, mọc gốc mọc rễ từ nhiều đời, không biết Đông có trước hay Tây có trước, duy biết nay đă tràn đồng, nước nào cũng có, đời nào cũng có, dây dưa thời b́nh như thời loạn, lúc thạnh như lúc suy…”

    Hối lộ c̣n được gọi qua những từ ngữ khác như măi lộ, đút lót… là hành vi đưa tiền, hoặc vật phẩm có giá trị, hoặc những thứ khác khiến cho người nhận cảm thấy hài ḷng. Từ đó, người nhận hối lộ sẽ giúp đỡ người hối lộ qua h́nh thức thực hiện các hành vi trái pháp luật, trái lương tâm hoặc làm hại đến người khác.

    Đặc điểm chung, người nhận thường là những người có khả năng ảnh hưởng hoặc chi phối đến người khác hay công việc khác. Tiền là thứ phổ biến nhất để hối lộ. Thời phong kiến, người ta c̣n dùng vàng, bạc, ngọc ngà, châu báu hoặc của ngon vật lạ để mua chuộc cảm t́nh của người có chức, có quyền.

    Người ta thường nói đến “bổng lộc” của các quan chức. Chữ “bổng” luôn đi kèm chữ “lộc”, một đằng là tiền lương chính thức nhận được và một đằng là lộc “của trời cho”. Theo quan niệm xưa, cái lộc đó đến một cách tự nhiên nhưng những ai đ̣i lộc về ḿnh tức là đă đ̣i của hối lộ.

    Trong Chuyện đời xưa, Trương Vĩnh Kư có kể chuyện nhờ đút sáp cho cọp ăn mà khỏi chết. Chuyện được diễn trong tuồng hát bội, anh hề kể lại, “Ư cha chả! Hôm trước tao đi ăn ong về, gặp ông cọp, tưởng đă xong đời rồi… cũng may, tao có vác một bó sáp trên vai, tao mới chàng hảng ra, tao đút sáp ra đằng sau, ổng chạy theo ổng táp, mắc nhai sáp, tao chạy thoát…”.

    Câu chuyện chỉ có vậy nhưng quả là thâm thúy. Ăn đàng sau tức ăn dưới trôn. Đi làm một chuyện ǵ, tỉ như nay ta đi làm áp phe, giả cớ gọi đi… ăn ong. Quan th́ gọi ổng nầy ổng kia và muốn cho ổng ăn cứ chàng hảng ra, đút cái ấy dưới háng ổng vẫn táp như thường!

    Thời Pháp thuộc, có những viên chức trọn một đời làm công bộc không nhận của hối lộ, đến khi trở về già sống trong cảnh thanh bần mà vẫn vui v́ lương tâm thanh thản. Nhưng cũng có những người thấy bạn đồng liêu đă từng nhận tiền “ĺ x́” nay vợ con đều ấm no, sung sướng, bất giác than thở: “Phải chi ḿnh cũng làm như họ th́ giờ đây đă khác!”.

    Đối với những người đă hối tiếc không ăn của hối lộ lúc c̣n tại chức, Vương Hồng Sển đă đưa ra một nhận xét: “Một lời nói khiến bao nhiêu tiếng thơm trong sạch đều trôi sông trôi biển, v́ xă hội có thể tha thứ một con điếm ăn năn, nhưng vẫn không dung một ông quan ưa ăn vụng”.

    Tác giả Hơn nửa đời hư kể lại chuyện trước đây, lúc Nam Kỳ c̣n hội đồng Quản hạt, trong một phiên nhóm đại hội, De la Chevrotière là quan thực dân hạng nặng, công kích hàng phủ, hàng huyện và mấy ông thông phán toà án, rằng họ ăn lương không bao nhiêu mà ông nào cũng có ruộng, có vườn, có nhà lầu, xe hơi, trong khi đó, các quan toà, quan chánh án Pháp về hưu nghèo khổ.

    Chevrotière đang ngon trớn th́ một viên chức người bản xứ, ông Nguyễn Phan Long, đứng dậy, ông nói chỉ một câu mà quan thực dân phải ngồi xuống v́ bẽ mặt: “Xin lỗi, danh từ “pot-de-vin” phải chăng người gô-loa có sẵn? Chớ phải nào của ông cha chúng tôi bày đặt!”.

    Người Pháp dùng danh từ “pot-de-vin”, hiểu theo nghĩa đen là hũ rượu nhưng nghĩa bóng là hối lộ v́ theo tích xưa, người Pháp có việc dâng rượu nguyên hũ, nguyên ṿ để mua chuộc ḷng người.


    Tham nhũng & Hối lộ = Tù tội

    Tại Việt Nam dưới thời Pháp thuộc Sở Thuế Thân là nơi “ngon lành” nhất và no đủ nhất: nếu chỉ tính ở một địa phương có 20.000 dân đinh đến tuổi chịu thuế, chỉ cần một nửa số “biết điều”, mỗi đầu người chỉ cần “ăn” 5 cắc là một năm các quan chức có thể kiếm được 50.000 đồng!

    Sở Hành Chánh cũng quan trọng không kém và “ăn” cũng không ít. Các ông hương chức muốn được vinh thăng huyện hàm, phú hàm, hoặc muốn tiến cử làm hội đồng tỉnh hay cử làm sung biện, ban biện, phó tổng đều phải đội mâm “có sấp nhiều bộ lư” hoặc “cỡi voi” đến nói chuyện… Lư và voi là giấy bạc một trăm thời Pháp thuộc.

    Vương Hồng Sển nói về một ông chánh án người Pháp, tên Bernard, trước kia có vợ Việt c̣n “ăn” một cách công khai, trắng trợn:

    “Ông có sắm một chiếc tam bản cho lính chèo để dành rước từ bên sông mé chợ những ai muốn sang sông qua “nói chuyện” với ngài th́ khỏi tốn tiền đ̣, và ngài nhận lễ tại trong dinh cho thêm phần kín đáo… Ngài mập cho đến mặt bàn phải khoét lỗ chứa cái bụng nước lèo ngài mới với kư tên tới mặt giấy tờ, khi đi tiêu phải dùng khăn bàn lông kéo như kéo đờn c̣ chớ tay ngài với không tới trôn, và khi lên thang lầu phải có hai tên tuỳ phái đỡ cái bụng phệ nâng lên th́ ngài mới bước lên nấc thang được, y như trên sân khấu lúc Đổng Trác bước lên xe loan hay lên ngai rồng…”

    H́nh ảnh ông chánh Barnard với cái bụng thuộc loại “thùng nước lèo” khiến ta liên tưởng tới một quan chức người Mỹ của hăng Apple ngày nay, ông ấy cũng có “một cái bụng thật tốt”. Đó là Paul Shin Devine, người đă nhận tiền hối lộ lên đến một triệu đô la của các công ty châu Á chuyên cung cấp thiết bị cho Apple.

    Chính công ty Apple đă khởi đơn kiện, FBI (Cục điều tra liên bang) và IRS (Sở thuế vụ) đă vào cuộc để phanh phui “người tốt bụng” đă nuốt đến hơn 1 triệu USD và rất nhiều món quà hối lộ có giá trị khác.


    “Người tốt bụng” Paul Shin Devine

    Cũng vẫn chuyện nước Mỹ nhưng lại có liên quan đến Việt Nam. Michael T. Sestak đă từng là viên chức đứng đầu bộ phận cấp thị thực (visa) tại Lănh sự quán Mỹ tại Sài G̣n từ tháng 8/2010 tới 9/2012.

    Theo hăng AP, đưa tin ngày 5/11/2013, Sestak đă thú nhận một số tiền hối lộ lên đến 3 triệu đô la, gấp 3 lần Paul Shin Devine, dĩ nhiên là tiền đó của người Việt Nam xin visa vào Mỹ. Sestak chỉ mới 42 tuổi và anh chàng này cũng đă đồng ư trả lại tiền thu được do phạm tội, trong đó có tiền bán 9 cơ ngơi đă từng mua ở Thái Lan, và có nguy cơ đối mặt với án phạt tù từ 19-24 năm.

    Cựu nhân viên lănh sự quán này nhận tiền bán visa qua tài khoản của một ngân hàng Trung Quốc, rồi lại chuyển qua tài khoản mà anh ta bí mật mở ở Thái Lan. Sestak bị bắt vào tháng 5/2013 ở nam California.

    Trước đó, ba đồng phạm của Sestak là Binh Vo, 39 tuổi, và em gái Hong Vo, 27 tuổi, cùng Truc Tranh Huynh, 29 tuổi, lần lượt bị cảnh sát Mỹ bắt giữ vào tháng 9, tháng 5 và tháng 6. Ngoài ra, các công tố viên c̣n xác định một nghi phạm khác là Anhdao Thuy Nguyen, hay Alice Nguyen, vợ của Binh Vo, trong đường dây gian lận visa này.

    Cũng theo AP, những người Việt xin cấp thị thực vào Mỹ đă phải trả từ 15.000-70.000 USD và theo các nhân viên điều tra, có ít nhất 500 đơn xin visa gian lận đă qua tay Sestak. Từ ngày 1/5 đến ngày 6/9/2012, lănh sự quán Mỹ tiếp nhận 31.386 hồ sơ xin visa phi di dân và từ chối 35,1%. Trong số đó, Sestak xử lư 5.489 đơn xin visa và chỉ từ chối 8,2%.

    Thế mới biết, dân Việt nói chung th́ rất nghèo nhưng một thiểu số “đại gia”, cả xanh lẫn đỏ, vẫn thừa đô la xanh để mua đứt Sestak.


    Cựu nhân viên Lănh sự quán Mỹ tại Sài G̣n, Michael T. Sestak
    (Ảnh Usconsulate.gov)

    Người Mỹ dùng từ ngữ “bribery” để chỉ hành động hối lộ. Họ c̣n dùng tiếng lóng “kickback” để chỉ “tiền hoa hồng”, nói theo kiểu miền Bắc là “tiền lại quả”, hay nói chung là tiền hối lộ qua h́nh thức “under the table” trong cuộc thương lượng ngầm.

    Câu thuyện “thương lượng ngầm” tai tiếng nhất giữa Úc và Việt Nam xảy ra năm 2002 khi Việt Nam chuyển qua dùng tiền in trên nhựa polymer thay v́ trên giấy thường. Securency, một công ty Úc, trong đó Ngân hàng Trung ương Úc nắm 50% cổ phần, đă giành được hợp đồng in tiền béo bở này.

    Thế nhưng gần đây, nhật báo Úc The Age đă tiết lộ rằng công ty Úc đă dành được hợp đồng nói trên nhờ tung ra hàng triệu đô la để hối lộ tại Việt Nam có dính líu đến quan chức nhà nước của cả hai bên. The Age nêu rơ tính danh một doanh nhân Việt Nam là trung tâm điểm của vụ tham nhũng lên đến hơn 12 triệu đô la Úc, tương đương với gần 11 triệu đô la Mỹ. Nhân vật này là ông Lương Ngọc Anh, Tổng giám đốc Công ty Phát triển Công nghệ CFTD ở Hà Nội.

    Bài quá dài, phải cắt bớt

    Ngay từ năm 2007, khi vụ hối lộ này bắt đầu thu hút sự chú ư của dư luận, Công ty Securency từng khẳng định là chỉ thuê công ty Công ty Phát triển Công nghệ CFTD ở Hà Nội làm “một số công việc biên dịch và phiên dịch, cũng như giúp liên lạc với Ngân Hàng Nhà nước Việt Nam'”.

    Câu hỏi đặt ra là nếu danh chính ngôn thuận như thế th́ tại sao số tiền thù lao cho ông Lương Ngọc Anh và Công Ty CFTD ở Hà Nội lại cao đến thế, và nhất là lại được chuyển vào các tài khoản ở ngoài Việt Nam. Theo báo The Age, cả Công ty Securency lẫn Ngân Hàng Trung ương Úc đều từ chối giải thích.

    Ngoài Lương Ngọc Anh, một số quan chức Úc có liên quan đến vụ in tiền polymer gồm bà E. Masamune (viên chức cao cấp Austrade), David Twine (Giám đốc Đông Nam Á của Austrade), Vipin Khanma (tay lái súng ở Ấn Độ), và Cliff Gerathy (Giám đốc Điều hành Securency).



    H́nh minh họa vụ Securency trên báo The Age

    Gần đây nhất, nhân vật đă khiến báo chí trong và ngoài nước tốn không ít giấy mực là Dương Chí Dũng, nguyên Cục trưởng Cục hàng hải Việt Nam, nguyên Chủ tịch Hội đồng Thành viên Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines), Ủy viên Thường vụ Đảng ủy khối doanh nghiệp Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, đại biểu Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam XI toàn quốc.

    Trong phiên xử sơ thẩm ngày 16/12/2013 Dương Chí Dũng bị tuyên án tử h́nh về tội tham ô, 28 năm tù về tội “cố ư làm trái quy định của Nhà nước về quản lư kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”. Vụ xử này được báo chí quốc tế nhiều hăng thông tấn, báo chí lớn của nước ngoài đều đưa tin và nhận định bản án tử h́nh dành cho ông này là một nỗ lực của Việt Nam trong cuộc chiến chống tham nhũng.

    Dương Chí Dũng là con trai của ông Dương Khắc Thụ, nguyên Đại tá Giám đốc Công an Thành phố Hải Pḥng trong thập niên 1970-1980. Các anh em của Dương Chí Dũng đều công tác tại Công an Thành phố Hải pḥng. Em trai là Đại tá Dương Tự Trọng từng giữ chức vụ Phó Giám đốc CA Hải Pḥng, sau đó được thăng cấp lên Cục phó Cục Cảnh sát Quản lí Hành chính về trật tự xă hội và em rể, Nguyễn Bỉnh Kiên, nguyên Phó Giám đốc Công an TP Hải Pḥng, em gái là Băng Tâm cũng thuộc Công an PC 25 Hải Pḥng.

    Trước khi làm lănh đạo Vinalines, Dương Chí Dũng đă từng quản lư Tổng Công ty Xây dựng Đường thủy (Vinawaco), một đơn vị bị thua lỗ nặng. Ông Dũng được bổ nhiệm chức Tổng giám đốc Vinalines từ tháng 8/2005 đến tháng 7/2011, ông c̣n được bổ nhiệm giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị tổng công ty này.

    Cục Cảnh sát pḥng chống tham nhũng đă phát hiện những sai phạm trong việc thực hiện lắp đặt ụ nổi thuộc dự án nhà máy sửa chữa tàu biển Vinalines phía nam. Tháng 2/2012, Cơ quan cảnh sát điều tra quyết định khởi tố bắt tạm giam 4 bị can có liên quan đến hành vi tham ô tài sản. Trong số này có Trần Hải Sơn - Tổng giám đốc Công ty TNHH sửa chữa tàu biển Vinalines.

    Bài quá dài, phải cắt bớt


    Dương Chí Dũng (giữa) và 9 đồng phạm trong vụ đại án tham nhũng ở Vinalines
    (Ảnh TTXVN)

    Các h́nh thức đưa và nhận hối lộ truyền thống ngày nay c̣n có những biến tướng khó lường. Người ta muốn nói đến h́nh thức hối lộ “phi vật chất”, chẳng hạn như “hối lộ t́nh dục”, người đưa hối lộ bằng cách phục vụ t́nh dục để mong đạt được lợi ích. Một cô gái trẻ thích hào quang của thế giới showbiz chọn con đường sẵn sàng hiến dâng thân xác cho một ông bầu show tên tuổi để đạt được “tham vọng”.

    Người ta cũng có thể hối lộ bằng cách cung cấp thông tin cho “sếp” để mưu cầu lợi ích cá nhân, người nhận hối lộ cũng nhận được lợi ích từ thông tin được cung cấp, chẳng hạn như tiết lộ bí mật thương mại trong cạnh tranh, thông tin “mật” về các vụ án hoặc các tin tức về thăng quan tiến chức, thuyên chuyển hoặc “giảm biên chế”…

    C̣n có một h́nh thức khác, tạm gọi là “hối lộ thành tích” giữa cấp trên và cấp dưới trong cùng hệ thống, cùng ngành. Người đưa hối lộ cố ư chuyển thành tích công việc của ḿnh cho cấp trên hưởng lợi hoặc có trường hợp cấp trên muốn được thăng chức cao hơn nên cố ư chiếm thành tích của nhân viên. Thường th́ khi được thăng chức cao hơn, cấp trên sẽ điều động cấp dưới lên vị trí cao hơn, có lợi hơn, và như vậy việc tham nhũng-hối lộ được dựa trên nguyên tắc… hai bên cùng có lợi.

    Bài quá dài, phải cắt bớt


    Phong b́ hối lộ

    Bài quá dài, phải cắt bớt

    Hành vi tặng quà tết nhằm mục đích hối lộ vẫn xảy ra ngày càng mạnh mẽ hơn đang gây tổn hại lớn hơn. Có khi nó c̣n là hành động “ăn cắp” một cách trắng trợn qua việc mua chuộc và tham ô tiền bạc và tài sản của người khác.

    Một nghiên cứu cho thấy số người sử dụng phong b́ trong dịch vụ y tế tăng gấp đôi trong ṿng ba năm, từ 13% (năm 2007) lên đến 29% (năm 2010). Năm 2012, kết quả cuộc khảo sát được công bố bởi Ngân hàng Thế giới và Thanh tra Chính phủ của Việt Nam (được thực hiện bởi Cục Chống tham nhũng) cho thấy 76% những người đút phong b́ là tự nguyện và 21% là do được gợi ư.


    Phong b́ & Bệnh viện

    Tại Việt Nam, việc cấm tặng quà cấp trên không phải là điều mới lạ nhưng việc kiểm soát không nghiêm nên vẫn tiếp diễn, thậm chí có khả năng tăng dần trong mấy năm qua, nhất là vào các dịp đặc biệt như lễ tết...

    Nhiều người thắc mắc, từ trước đến nay chỉ cấm có một “vế”, tức là cấm người biếu, c̣n vế thứ hai không cấm, đó là người nhận. Có người lại thắc mắc, “Cấm tặng quà cho sếp chứ đâu có cấm tặng vợ và người thân của sếp?”.

    Nh́n chung, tham nhũng và hối lộ là một hoạt động được thực hiện như một “giao dịch ngầm” giữa người cho và kẻ nhận. Mà đă là “kín đáo” th́ làm sao con mắt của pháp luật có thể soi mói được, trừ khi bị phanh phui, điều tra…


    Một cái bắt tay… bằng đống Euro

    Trên tờ Tiền Phong, Đại bểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị, Lê Như Tiến, cũng cho rằng, bây giờ quà trở thành giá trị vật chất lớn. Có người ngày Tết tặng quà nhau mấy chục ngàn đô la Mỹ, tặng chai rượu ba bốn mươi năm, trị giá hàng chục triệu đồng hoặc quà vật chất trị giá hàng trăm triệu đồng.

    Ông lư giải: “Quà chỉ c̣n mang ư nghĩa vật chất, sự trả ơn cho những thứ anh đă cho tôi như đă thăng chức, đă tạo điều kiện cho tôi làm ăn. Đấy là sự trả ơn mang tính chất vụ lợi, là một loại lợi ích nhóm”.

    Một quan chức cấp cao trong chính phủ nói, “Riêng vấn đề nhận quà trong dịp lễ Tết, tôi nghĩ không c̣n cách nào khác là bản thân lănh đạo phải tự cảnh giác, nghiêm túc thực hiện quy định cấm từ cấp cao xuống các địa phương. Bên cạnh đó cần phát huy hơn nữa sự giám sát của nhân dân, cơ quan cũng cần tăng cường kiểm soát cán bộ”.

    Nói th́ rất dễ nhưng làm thế nào để biến những lời nói thành hành động cụ thể quả là một vấn đề nhức nhối từ ngàn xưa để lại.


    Không đi chúc Tết người ta
    Người ta tự ái khó mà an thân!

    ***

    Chú thích:
    [*] Đọc thêm về tác giả Vương Hồng Sển qua bài viết “Cà phê Sài G̣n Xưa & Nay” tại
    http://chinhhoiuc.blogspot.com/2013/...n-xua-nay.html

    9 nhận xét:

    Bài quá dài, phải cắt bớt

  2. #482
    Member nguoi gia's Avatar
    Join Date
    18-02-2016
    Posts
    828
    Lính thú thời xưa (1/3)

    http://chinhhoiuc.blogspot.com/2017/...eu-nguyen.html
    https://nuocnha.blogspot.com/2019/02...hinhhoiuc.html

    Lính triều Nguyễn

    Đây là loạt bài về lính thú thời xưa, bao gồm từ thời các vua Nguyễn cho đến thời Pháp thuộc. Việt Nam trong thời Pháp thuộc được chia thành “ba kỳ”: Tonkin (Bắc kỳ), Cochinchine (Nam kỳ) và Annam (Trung kỳ).

    ***

    Tại Trung kỳ (Annam) thuộc quyền các vua triều Nguyễn từ 1802 đến 1945, do đó việc tổ chức các lực lượng vũ trang do triều đ́nh phụ trách. Các loại lính bao gồm:

    (1) “Lính Kinh Đô” có nhiệm vụ bảo vệ Hoàng gia và Kinh thành Huế;
    (2) “Lính Thượng Tứ” gồm kỵ binh và bộ binh;
    (3) “Lính Kỹ Thuật” gồm lính chuyên lo về binh khí và sau này c̣n có vũ khí nặng như súng thần công.


    Các loại quân thời Nguyễn. Tranh viện Viễn Đông Bác Cổ. Bảo tàng Hà Nội

    Tại Trung kỳ, lính thú được các vua triều Nguyễn thành lập với mục ǵn giữ giang sơn miền Trung đồng thời bảo vệ triều đ́nh. Họ c̣n được gọi là “Lính Khố Vàng”. Sở dĩ có tên “Lính Khố Vàng” v́ người lính thắt lưng bằng dây vải vàng. Ngoài ra trên đầu cón có nón là nón dấu trên chóp làm bằng thau.


    Tranh vẽ thế kỷ 19 với hai phụ nữ (trái) và ba người lính (phải) thời nhà Nguyễn.
    Lính cầm súng trường và đao

    Về vũ khí, ngoài đao và kiếm, họ được trang bị súng hỏa mai, loại súng nạp trên đầu và phải châm ng̣i mới phát nổ được. Thời Gia Long c̣n có súng đại bác “thần uy tướng công” được gọi tắt là “thần công”. Lính bấy giờ c̣n đi chân đất chưa có giày dép như sau này.


    Đại bác “Thần uy tướng công” (hàng dưới) đúc triều Gia Long (1817)


    Gươm, giáo


    Gươm triều Nguyễn

    Thời bấy giờ, tùy theo nhu cầu, xă thôn lập sổ đinh (sổ thanh niên trai tráng) trong xă rồi chọn ra 3 lấy 1 hoặc 5 lấy 1... rồi nộp giao cho quan huyện tập trung chuyển lên phủ.. làm nhiệm vụ ở địa phương hoặc triều đ́nh điều động theo nhu cầu.

    Câu ca dao “Ba năm trấn thủ lưu đồn / Ngày thời canh điếm, tối dồn việc quan” gợi ư thời xưa cũng có “chế độ quân dịch” (ngày nay gọi là “nghĩa vụ quân sự”) kéo dài một thời gian ba năm. Người lính được điều động đến các vùng xa xôi để trấn tại biên giới, đồn bóp trọng yếu của quốc gia.


    Lính ngự lâm

    T́m hiểu về lính thú dưới triều Nguyễn ta có thể hiểu tại sao thành Gia Định bị mất dễ dàng vào tay người Pháp, ba tỉnh Biên Ḥa, Gia Định, Định Tường phải nhường cho lực lượng tấn công vượt trội của đội quân đến từ châu Âu. Cuối cùng, ba tỉnh ở Nam Kỳ: Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên bị mất trong ṿng có 5 ngày!


    Bức họa mô tả cuộc tấn công thành cổ Sơn Tây của quân Pháp

    Nhà sử học Trần Trọng Kim đă nhận xét về việc vơ bị thời Tự Đức:

    “Tuy bấy giờ nước ta có lĩnh vơ sinh, có quan vơ tiến sĩ, nhưng mà thời đại khác đi rồi, người ta đánh nhau bằng súng nạp hậu, bằng đạn trái phá chứ không bằng gươm bằng giáo như trước nữa. Mà quân lính của ḿnh mỗi đội có 50 người th́ chỉ có 5 người cầm súng điểu thương cũ, phải châm ng̣i mới bắn được, mà lại không luyện tập, cả năm chỉ có một lần tập bắn. Mỗi người lính chỉ được bắn có 6 phát đạn mà thôi, hễ ai bắn quá số ấy th́ phạt.

    “Quân lính như thế, binh khí như thế, mà quan th́ lại cho lính về pḥng, mỗi đội chỉ để độ chừng 20 tên tại ngũ mà thôi. Vậy nên đến khi có sự, không lấy ǵ mà chống giữ được”.



    Các lực lượng vũ trang bảo vệ Hoàng gia (1919-1926)


    Lính Ngự lâm dưới triều Bảo Đại, vị vua cuối cùng của triều Nguyễn (1926–1945)

    [img] https://i.postimg.cc/pVp0PTP9/Annam-...-en-marche.jpg [/img]
    Kỵ binh Hoàng gia

    *
    Sau là đường dẫn của bài “Trấn Thủ Lưu Đồn” diễn tả cuộc sống của người lính ngày xưa:

    https://lyric.tkaraoke.com/17318/tran_thu_luu_don.html

    Sau là sự tích của chuyện “Thiếu Phụ Nam Xương”; chuyện thực của quê hương!

    https://www.thesaigontimes.vn/280163...cho-nang?.html

    Thiếu Phụ Nam Xương


  3. #483
    Member nguoi gia's Avatar
    Join Date
    18-02-2016
    Posts
    828
    Lính thú thời xưa (2/3)

    http://chinhhoiuc.blogspot.com/2017/...anh-kho-o.html
    https://nuocnha.blogspot.com/2019/02...hinhhoiuc.html

    Lính Khố Xanh & Khố Đỏ

    * Đây là loạt bài về lính thú thời xưa, bao gồm từ thời các vua Nguyễn cho đến thời Pháp thuộc. Việt Nam trong thời Pháp thuộc được chia thành “ba kỳ”: Tonkin (Bắc kỳ), Cochinchine (Nam kỳ) và Annam (Trung kỳ).

    ***

    Trong thời Pháp thuộc, danh từ “lính tập” (tirailleurs) được sử dụng để chỉ những người lính Việt Nam do các sĩ quan người Pháp huấn luyện và chỉ huy. Ngoài ra, c̣n có các từ ngữ “Lính Khố Xanh” và “Lính Khố Đỏ” để chỉ hai loại lính thú trong thời kỳ Việt Nam chịu thuộc quyền đô hộ của chính quyền Đông Dương (Indochine), bao gồm Việt Nam - Cao Miên và Lào.


    Chân dung một người lính tập "khố đỏ"


    Lính khố đỏ canh gác tại Dinh Toàn Quyền, Sài G̣n

    "Lính khố đỏ" (tirailleurs indochinois hoặc milicien à ceinture rouge) là lực lượng vũ trang chính của chính quyền thuộc địa Pháp ở Đông Dương dùng người bản xứ làm quân đội chính quy. Lính khố đỏ có ba loại:

    1. Lính khố đỏ Nam Kỳ (tirailleurs annamites, tirailleurs cochinchinois hay tirailleurs saigonnais);
    2. Lính khố đỏ Bắc Kỳ (tirailleurs tonkinois) và
    3. Lính khố đỏ Cao Miên (tirailleurs cambodgiens).



    Lính khố đỏ tại Hà Nội


    Lính tuyển từ các thành phần dân tộc thiểu số ở Lào Cai

    Danh từ "Lính khổ đỏ" xuất phát từ quân phục của nhóm này gồm quần áo chẽn, nón dẹp (sau đổi nón chóp), và giải thắt lưng màu đỏ buộc ở bụng, đầu giải buông thơng ở bẹn giống như cái khố nên người dân Việt mới gọi là "khố đỏ" tuy đúng ra người lính mặc quần chứ không phải khố.

    Ngoài lính khố đỏ c̣n có “Lính khố xanh” (milicien à ceinture blue, garde provincial) đồn trú tại các tỉnh, canh gác ở các phủ và huyện. Riêng “Lính khố vàng” (milicien à ceinture jaune, garde royal à Hué) đóng ở kinh đô Huế, bảo vệ triều đ́nh và hoàng tộc nhà Nguyễn.


    Lính khố xanh tại Vĩnh Long


    Lính pḥng vệ biên giới tại Móng Cái trong các bộ quân phục tác chiến (phải), quân phục mùa hè (giữa) và bộ tiểu lễ (trái)


    ***

    Người Pháp cũng thành lập các đội kỵ binh có nhiệm vụ bảo vệ dinh thự và các quan chức thuộc địa cũng như xuất hiện trong các cuộc diễn hành nhân ngày lễ lớn như ngày Quốc khánh Pháp 14 tháng 7.


    Quân phục kỵ binh


    Kỵ binh pḥng vệ Toàn Quyền


    Kỵ binh diễn hành

    Chính quyền Thuộc địa c̣n tổ chức lực lượng “thiếu sinh quân” (enfants de troupe) từ con em các người lính tại ngũ để huấn luyện thành những quân nhân trong tương lai.


    “Thiếu sinh quân” tại Hà Nội

    ***

    Ngày xưa, sách “Quốc Văn Giáo Khoa Thư” đưa vào lớp Sơ Đẳng (Cours Élémentaire) một bài thơ tả về người lính với những câu than thân trách phận da diết:

    "Ba năm trấn thủ lưu đồn
    Ngày th́ canh điếm, tối dồn việc quan.
    Chém tre, đẵn gỗ trên ngàn
    Hữu thân hữu khổ, phàn nàn cùng ai.
    Miệng ăn măng trúc, măng mai
    Những dang cùng nứa, lấy ai bạn cùng…”



    https://i.postimg.cc/7LXn1vnJ/11-en-...-de-combat.jpg
    Một đội lính tập tại Vũng Tàu


    Chân dung lính thú ngày xưa cũng được thể hiện qua những gịng đặc tả một thanh niên với quân trang, quân dụng đầy ḿnh nhưng cũng không dấu được những t́nh cảm ủy mị với nước mắt:

    "Ngang lưng th́ thắt bao vàng
    Đầu đội nón dấu vai mang súng dài
    Một tay th́ cắp hỏa mai
    Một tay cắp giáo, quan sai xuống thuyền
    Thùng thùng trống đánh ngủ liên
    Bước chân xuống thuyền nước mắt như mưa".


    https://i.postimg.cc/tTTt2rBS/12-art...le-terrain.jpg
    Đội pháo binh Đông Dương


    ***

    * H́nh ảnh sử dụng trong bài viết này được trích từ bộ sưu tập của Jérôme Hoffart.

    ***

  4. #484
    Member nguoi gia's Avatar
    Join Date
    18-02-2016
    Posts
    828
    Lính thú thời xưa (3/3)

    http://chinhhoiuc.blogspot.com/2017/...-tham-gia.html
    https://nuocnha.blogspot.com/2019/02...hinhhoiuc.html


    Lính Việt tham gia Đệ nhất thế chiến

    Năm 1915, quân đội Pháp đă chịu thiệt hại nặng nề trên các chiến trường tại Âu châu thời Đệ nhất thế chiến cho nên Chính phủ Bảo hộ Pháp tại Việt Nam có kế hoạch bổ sung quân số bằng người Việt cho các mặt trận tại Âu châu.

    Theo tài liệu của cựu Đại tá Maurice Rives trong “Les militaires indochinois en Europe (1914-1918)”, Chính phủ Bảo hộ đă chiêu mộ 93.411 người Việt trực tiếp tham gia chiến tranh, trong đó có 43.430 lính chiến đấu, 9.019 y tá, 5.339 người phục dịch và hành chánh, 48.981 lính thợ chuyên nghiệp như thợ máy, thợ sơn, thợ da, thợ làm thuốc súng, vũ khí, lái xe, bác sĩ, kỹ sư, tải thương.

    Nguồn gốc của những người tại Đông Dương đến Pháp gồm: 24% người thuộc Bắc kỳ (Tonkin), 32% người Trung kỳ (Annam), 22% người Nam kỳ (Cochinchine) và 22% người Cam Bốt. Ngân quỹ Đông Dương cũng đóng góp 541 triệu quan cho chi phí chiến tranh của “mẫu quốc”.


    Thêm vào đó có 175 khẩu đại bác được chuyển từ Đông Dương sang cảng Marseille cộng thêm hàng chục tấn hàng hóa các loại cũng được chuyển đi để cung ứng cho các chiến trường tại Châu Âu. Đặc biệt trong số này c̣n có cả xe cyclo (pousse-pousse) cũng được chuyển về Pháp để tải thương.

    Con người và vật dụng được vận chuyển theo đường biển qua Phi Châu, cập các cảng Cameroune, Djibouti, Madagascar, Ai Cập…trước khi đến cảng Marseille, Pháp. Đoạn đường di chuyển quá dài đă làm cho một số người chết v́ bệnh tật trước khi đặt chân lên đất Pháp.

    Tuy nhiên, chính phủ Bảo hộ rất quan tâm đến thành phần lính từ Đông Dương. Họ cấp phát quần áo mùa đông, thậm chí phân phát trầu, cau, ớt và thành lập một xưởng làm nước mắm trên đất Pháp.

    Lính Đông Dương cũng được công nhận là dũng cảm, gan dạ, b́nh tĩnh và có kỷ luật. Nhiều người được thưởng huy chương “Thập giá Chiến tranh” và được xem là “anh hùng” của nước Pháp trong Đại chiến thứ nhất. Đa số đă hy sinh, hài cốt của họ c̣n để lại tại Đài kỷ niệm Douaumont (L’ossuaire de Douaumont) cũng như tại Nghĩa trang Géré và d’Udonista ở Albanie.

    Nước Pháp đă dựng tượng chiến sỹ và người lao động Đông Dương để ghi nhớ công lao. Tượng về Đông Dương nhưng c̣n gọi là "Tượng người lính An-nam chiến thắng" (Monument du Souvenir Indochinois: statue du "soldat annamite victorieux").


    Dưới đây là những ảnh sưu tầm về lính Việt trên đất Pháp trong thời Đệ nhất thế chiến:


    Năm 1915, những người lính An Nam cập cảng Marseille cùng binh lính Pháp tham gia Chiến tranh Thế giới thứ I

    https://i.postimg.cc/xCChM3MY/03-N-m...-c-nh-Ypre.jpg
    Năm 1916, lính An Nam nghỉ chân trong lúc đóng quân cạnh Ypres, Bỉ

    https://i.postimg.cc/v81HdWjp/05-N-m...s-ng-Marne.jpg
    Tại mặt trận sông Marne, binh lính An Nam trong các chiến hào


    Năm 1916, lính An Nam tại chiến trường Hy Lạp.

    https://i.postimg.cc/C1RYSgvj/07-V-n...i-t-n-tr-i.jpg
    Văn hóa Việt vẫn được những người lính mang theo tới tận trời Âu


    Một h́nh ảnh rất thuần Việt: hút thuốc Lào

    https://i.postimg.cc/43dRQGRr/09-Nh-...nt-Raphael.jpg
    Những người lính Việt xuống ga đầu mối Saint Raphael, Pháp trên đường đến Trung tâm Huấn luyện.

    https://i.postimg.cc/sx5kgD5Z/10-Qu-...-t-gh-t-da.jpg
    Quân trang, quân phục tươm tất- ghệt da, áo buông ngoài quần, thắt lưng, ba lô vuông với chiếc nồi cá nhân. Thứ lạ lẫm nhất đối với mấy nhân viên hỏa xa có lẽ là chiếc nón chóp.

    https://i.postimg.cc/SxSBm4RJ/11-H-n...cao-v-ng-u.jpg
    Vóc dáng những người lính khá to cao và đồng đều, chứng tỏ họ được tuyển lựa kĩ càng.


    Những chiếc chiếu cói bên những chiếc ghế giường mây trên sân ga.

    https://i.postimg.cc/rFJHnHjc/13-Nh-...-ng-xe-t-i.jpg
    Những người lính mới đến đang bốc dỡ hàng từ các toa tầu xuống xe tải. Trời nóng một anh lính bỏ ghệt cho thoáng.

    https://i.postimg.cc/nrT1kyJP/14-C-n...-n-th-nh-t.jpg
    Cận cảnh những chiếc xe tải thời thế chiến thứ nhất đến đón đơn vị về Trung tâm Huấn luyện.

    https://i.postimg.cc/2S1xQ9X0/15-Ng-...-nh-n-theo.jpg
    Người dân ṭ ṃ nh́n theo đoàn xe.

    https://i.postimg.cc/xC3Gfwc1/16-Nh-...-khu-v-c-n.jpg
    Một số người lính theo xe tải đến một kho hàng trong khu vực nhà ga.

    https://i.postimg.cc/66zVDxkH/20-Nh-...m-hu-n-luy.jpg
    Những người lính hành quân ra khỏi ga, về trung tâm huấn luyên. Cùng lúc một tiểu đoàn khác (phía bên trái), kết thúc khóa huấn luyên, hành quân ngược lại, ra ga để đến các đơn vị chiến đấu.

    https://i.postimg.cc/Wp9r56ZC/21-v-i...-s-quan-ng.jpg
    Những người phía bên trái hàng quân đội mũ "quả dưa" là các sĩ quan người Pháp. Đơn vị này trên đường ra chiến trường.

    https://i.postimg.cc/V6kvtpK6/22-n-v...n-t-u-qu-n.jpg
    Đơn vị lính Việt chờ ở sân ga để chuẩn bị lên tầu ra mặt trận

    https://i.postimg.cc/c1KY5tcJ/23-Nh-...n-b-kh-i-h.jpg
    Cuối cùng, họ đă lên tầu


    Cùng lúc đó, đơn vị lính mới đến trực chỉ quân trường. Dân địa phương ra xem.

    https://i.postimg.cc/tT6qFbh9/21-Nh-...i-t-m-h-nh.jpg
    Những ngày đầu ở quân trường họ nghe cấp chỉ huy phổ biến kỷ luật đơn vị.

    https://i.postimg.cc/RCcCFMSR/27-i-n...-n-b-i-t-p.jpg
    Đội ngũ sẵn sàng bước vào huấn luyện trên băi tập.

    https://i.postimg.cc/02n8YcJK/28-Ra-...-luy-n-t-p.jpg
    Luyện tập trên thao trường.

    https://i.postimg.cc/52tfnLw7/29-Ng-...l-t-ch-n-k.jpg
    Những bài tập về diễn hành.

    https://i.postimg.cc/QM9hrDYc/30-Sau...u-t-b-binh.jpg
    Bài tập về chiến thuật bộ binh.


    Bài tập đội h́nh chiến thuật "Ô vuông" nổi tiếng một thời. Nhưng vào năm 1916 trên chiến trường đă có đạn pháo nên rất dễ bị tiêu điệt khi bị giữ đội h́nh này.

    https://i.postimg.cc/QCs35T8q/32-V-n...c-s-ng-m-y.jpg
    Bài tập "ḅ hỏa lực" dưới lắn đạn súng máy.

    https://i.postimg.cc/Y0t5jBRn/33-M-y...ch-nh-n-ng.jpg
    Bài tập xung phong.

    https://i.postimg.cc/jjVkLrdH/34-Ng-...-l-m-c-l-m.jpg
    Những người lính làm tạp dịch trong doanh trại.


    Một trong nhiều bức ảnh Văn pḥng Chiến tranh Pháp quốc cung cấp cho tạp chí "The Illustrated War News" của Anh. Chúng tôi nghĩ đây là một loại bếp dă chiến của quân đội thời thế chiến.

    https://i.postimg.cc/J0hp9rPL/41-L-n...m-b-n-Ph-p.jpg
    Cũng có cảnh nấu nướng tự túc.

    https://i.postimg.cc/26Sd5Hvd/42-B-a-c-m-b-n-Ph-p.jpg
    Bữa cơm của người lính tập.


    Lính Việt trồng rau trong vườn gần Điện Versailles.

    https://i.postimg.cc/hvx0FXTN/51-L-n...t-i-Ph-p-1.jpg
    "Nhớ nhà châm điếu thuốc..."


    Lính An Nam tại Saint-Raphael, đây là những người lính thiện chiến nhất trong chế độ bảo hộ Pháp đang trên đường ra mặt trận.

    https://i.postimg.cc/26WWyPyZ/47-B-o-d-ng-s-ng.jpg
    Họ cũng dành th́ giờ cho việc lau chùi súng.

    https://i.postimg.cc/SRpMMDYt/56-L-n...hu-n-ch-ng.jpg
    Lính Annam cũng được gắn huy chương tại Pháp.


    Nghĩa trang dành cho binh lính Đông Dương tại Gironde, nơi những người con đất Việt yên nghỉ.

    https://i.postimg.cc/DzJJptqM/58-G-i...-i-t-kh-ch.jpg
    R.I.P: Rất nhiều người lính Việt đă bỏ ḿnh trên đất Pháp trong thời Thế chiến thứ nhất.

    ***

  5. #485
    Member nguoi gia's Avatar
    Join Date
    18-02-2016
    Posts
    828
    Ngôn ngữ Sài G̣n xưa (1/2)

    http://chinhhoiuc.blogspot.com/2012/...h-trang-1.html
    https://nuocnha.blogspot.com/2019/02...hinhhoiuc.html

    Lính tráng (1)

    Ngôn ngữ Sài G̣n trước 1975 mang đậm chất “lính”. Cũng là điều dễ hiểu v́ miền Nam khi đó đang trong thời kỳ “leo thang chiến tranh” với lệnh “tổng động viên” trên toàn lănh thổ. Thanh niên đến tuổi 18 đều bị “động viên” vào quân ngũ, chỉ trừ một số trường hợp được “hoăn dịch” v́ lư do sức khỏe, gia cảnh hoặc học vấn.

    “Đi lính” là một thuật ngữ xuất hiện thường xuyên trên đầu môi cũng như trong tâm thức của mọi người. Bậc cha mẹ lo lắng khi con cái đến tuổi “quân dịch” c̣n thanh niên th́ đứng trước một ngă rẽ quan trọng của cuộc đời: “xếp bút nghiên theo việc đao cung”. Mối lo của họ được thể hiện qua ám ảnh “Thi rớt tú tài…” và c̣n bi đát hơn với hai câu thơ:

    Rớt tú tài anh đi trung sĩ,
    Em ở nhà lấy Mỹ cho xong…


    Nhạc phẩm Thà như giọt mưa (http://my.opera.com/diemxuacafe/blog/show.dml/2536756) với tiếng hát Ngọc Lan cũng nói về chuyện “thi hỏng tú tài” và kết quả là phải “đợi ngày đi lính”. Nhà thơ Nguyễn Tất Nhiên viết bài thơ này cho một người con gái tên Duyên, sinh viên trường Luật, và người yêu… “lạc đệ tú tài”. Nhạc sĩ Phạm Duy đă phổ nhạc để biến thành một bản nhạc buồn man mác:

    Người từ trăm năm về qua trường Luật
    người từ trăm năm về qua trường Luật
    ta hỏng Tú Tài ta hụt t́nh yêu
    thi hỏng mất rồi ta đợi ngày đi
    đau ḷng ta muốn khóc
    đau ḷng ta muốn khóc


    Thời nào cũng vậy, những thành phần COCC (chữ tắt của cụm từ Con Ông Cháu Cha), bao giờ cũng có cách luồn lách để khỏi đi lính. Người Sài G̣n thường dùng chữ “trốn lính” hay “trốn quân dịch”. Một trong những cách “trốn lính” là t́m đường cho các “quư tử” đi du học, hay cùng lắm, khi bị “bắt lính” các bậc cha mẹ lo “chạy” để con được phục vụ trong các đơn vị không tác chiến, làm “lính văn pḥng” hay c̣n một thuật ngữ rất phổ biến là “lính kiểng”. Người ta thường chưng hoa kiểng, cây kiểng để làm đẹp căn nhà nhưng “lính kiểng” lại chính là một h́nh thức “tự làm đẹp đời ḿnh” trước những viễn cảnh u ám của chiến tranh, bom đạn, chết chóc vẫn xảy ra hàng ngày.

    Bài quá dài, phải cắt bớt

    Tuy nhiên, mũ be-rê chỉ dùng khi về phép và các dịp đặc biệt, khi ra trận mọi quân binh chủng đều đội chiếc “mũ sắt” phía bên trong có lót lớp “nũ nhựa” để bảo vệ phần đầu. Trên nguyên tắc là vậy chứ nhiều khi đạn có thể xuyên thủng “mũ sắt” nếu bắn từ khoảng cách gần.


    Khẩu súng, chiếc nón sắt và đôi giày trận

    Lính bộ binh th́ “hiền” hơn với bộ kaki, sau này được thay thế bằng bộ quân phục “bốn túi”, áo bỏ ngoài quần, giống như lính Mỹ. Đặc điểm của bộ binh là phải “gom ống quần” trong khi Không quân và Hải quân được thả ống quần, “lè phè”, thoải mái. Cũng v́ thế lính không quân và hải quân sợ nhất là bị “gom ống quần lội bộ”, thuật ngữ ám chỉ bị thuyên chuyển sang bộ binh để đi tác chiến.

    Bài quá dài, phải cắt bớt

    Mỗi quân nhân bắt buộc có 2 tấm “thẻ bài” bằng kim loại không rỉ, được đeo bằng sợi dây cũng bằng kim loại. Trên mỗi tấm có ghi họ tên, “số quân” và loại máu để khi bị thương, cần tiếp máu, quân y biết ngay loại máu ǵ. Khi người chiến sĩ tử trận, một tấm thẻ bài được bỏ trong miệng tử sĩ và tấm kia đơn vị sẽ giữ lại để làm tài liệu báo cáo.


    Tấm thẻ bài

    H́nh trên là tấm thẻ bài của tướng Nguyễn Văn Điềm, “số quân” 50/200.102, ông thuộc loại máu A. (Người anh em ở bên kia chiến tuyến dùng từ “số lính” thay cho “số quân”). Hai số đầu của “số quân” là năm sinh sau khi trừ 20. Như vậy, tướng Điềm sinh năm 1930 (50 – 20 = 30). Tôi sinh năm 1946 nên có hai số đầu là 66: 66/168.566. “Số quân” của người lính tựa như “số an sinh xă hội” (social security number của Mỹ gồm 9 số), số “căn cước” (thời VNCH) hay chứng minh nhân dân (thời CHXHCNVN).


    Thẻ Căn Cước thời VNCH (mặt trước)

    Thẻ Căn Cước thời VNCH (mặt sau)

    Bài hát “Tấm Thẻ Bài” (http://www.youtube.com/watch?v=UDuscC0xDec) qua tiếng hát “liêu trai” của Thanh Thúy đă gây nhiều xúc động trong ḷng người nghe và măi đến bây giờ, mỗi lần được nghe lại bài hát nầy hoặc là nh́n thấy lại h́nh tấm thẻ bài chúng ta càng thấy ngậm ngùi và thương tiếc những chiến sĩ đă hy sinh trong cuộc chiến vừa qua. Nhạc sĩ Huyền Anh đă viết những câu thật xúc động:

    Sau cuộc chiến này c̣n chi không anh?
    C̣n chi không anh?
    Hay chỉ c̣n lại tấm thẻ bài
    Đă mờ mờ mang tên anh.
    ….
    Anh đă đi, đă đi vào vùng biển đời người
    Anh ngủ yên, ngủ yên như cỏ úa
    Anh ơi sau cuộc chiến này
    Có c̣n chi để lại
    Hay chỉ c̣n tấm thẻ bài mang tên anh




    Trong số các món quân trang, quân dụng được cấp phát, ngoài chiếc balô người lính c̣n có poncho là một tấm vải mưa trùm đầu theo kiểu vải khoác của người Nam Mỹ. Poncho lại c̣n có một công dụng mà bất cứ người lính nào cũng chẳng muốn sử dụng: poncho sẽ được dùng để khâm liệm xác của tử sĩ bỏ ḿnh trên chiến trường.

    Bài hát Kỷ vật cho em (http://www.youtube.com/watch?v=yL65W5oupwA) với giọng ca Elvis Phương có một đoạn rất bi thương:

    Em hỏi anh, em hỏi anh bao giờ trở lại
    Xin trả lời, xin trả lời mai mốt anh về.
    Anh trở về chiều hoang trốn nắng
    Poncho buồn liệm kín hồn anh
    Anh trở về bờ tóc em xanh
    Chít khăn sô lên đầu vội vă.. Em ơi!


    Bài hát này do nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc từ bài thơ Để trả lời một câu hỏi của Linh Phương. Ca khúc ra đời vào năm 1970, trong thời kỳ cuộc chiến tranh Việt Nam đang leo thang và trở thành một trong những bài hát nổi tiếng nhất tại miền Nam. Đă có một thời, bản nhạc bị chính quyền cấm đoán v́ làm “nản ḷng chiến sĩ” đồng thời “băng hoại hàng ngũ quân đội” dù Phạm Duy đă cố gắng sửa câu “Không về bằng chiến thắng Pleime” của Linh Phương thành “Có thể bằng chiến thắng Pleime”.

    Lời bài hát rất thật nhưng cũng không kém phần bi lụy với những ngôn từ như “anh trở về, có khi là ḥm gỗ cài hoa, anh trở về bằng chiếc băng ca, trên trực thăng sơn màu tang trắng”… “anh trở về trên đôi nạng gỗ, anh trở về, anh trở về bại tướng cụt chân. Em ngại ngùng dạo phố mùa xuân bên người yêu tật nguyền chai đá” và… “anh trở về nh́n nhau xa lạ, anh trở về dang dở đời em, ta nh́n nhau ánh mắt chưa quen, cố quên đi một lần trăn trối”.


    Thi thể những tử sĩ được chùm poncho
    chờ trực thăng đưa về hậu cứ

    Không phải bài hát nào về lính cũng nhuộm màu bi quan như Kỷ vật cho em. Chúng ta c̣n vô số bài với nhịp điệu vui tươi và ngôn từ nhí nhảnh như bài T́nh thư của lính do Trần Thiện Thanh sáng tác.

    Thư của lính không xanh màu trời như mơ ước đâu em.
    Thư của lính không thơm nồng hương, không nét hoa đa t́nh.
    Thư của lính ba lô làm bàn nên nét chữ không ngay.
    Nhưng thư của lính ghi giữa rừng cây khi nhớ em thật đầy.

    Và kết thúc lá thư với một câu thật dễ thương:

    Thư của lính, thư không được dài như mong ước đâu em.
    Thư của lính chấm dứt ở đây, sau khi đề thêm hai chữ "Hôn em..."


    (Xem video này được các diễn viên trẻ tŕnh diễn trên sân khấu hải ngoại http://www.youtube.com/watch?v=b1kHk7ZW5VM ).

    Sau năm 1975, Thư của lính vẫn c̣n xuất hiện. Lang thang trên mạng tôi bắt gặp bài hát được ḥa âm và làm clip với lời dẫn: "Tặng các chiến sĩ quân đội Việt Nam" (ư muốn nói Quân đội Nhân dân Việt Nam). Bản nhạc của Trần Thiện Thanh đă được sửa ngay từ câu đầu "Từ khi anh thôi học và từ khi anh khoác áo treilli" thành "Từ khi anh thôi học và từ khi anh khoác áo lính ra đi" và cứ như thế, lời và âm điệu của bài hát được “biên tập” theo dạng karaoke… Xin mời vào xem tại:
    http://yume.vn/haianhyeunhacvietnam/....35D77573.html

    Sau khi so sánh h́nh ảnh thể hiện trong 2 clip mang cùng tên T́nh thư của lính, người ta nhận thấy ngay chân dung của hai người lính và ngộ ra một điều thật đơn giản: trong đánh nhau không phải cứ to xác là thắng theo kiểu “mạnh được yếu thua”, trái lại việc thắng-bại c̣n được quyết định qua nhiều yếu tố khác nữa. Truyện David & Goliath là một thí dụ điển h́nh.

    [img] https://i.postimg.cc/5N3BQ1qS/60-7-T...-Hu-1968-1.jpg [/img]
    Thủy quân lục chiến tái chiếm Huế sau Tết Mậu Thân 1968

    Tổng Thống Mỹ, John F. Kennedy, trong diễn văn nhậm chức năm 1961 đă từng tuyên bố: "Đừng hỏi tổ quốc có thể làm ǵ cho bạn, hăy hỏi bạn có thể làm ǵ cho tổ quốc" (Ask not what your country can do for you — ask what you can do for your country). Đối với người lính b́nh thường, họ không bao giờ có những ư nghĩ cao xa, lư tưởng như ông Kennedy mà chỉ đơn thuần làm theo những yêu cầu của t́nh h́nh chính trị tại miền Nam khi đó.

    "Trốn lính" là chấp nhận sống bên lề xă hội, "trốn chui trốn nhủi" khi thấy bóng dáng cảnh sát, quân cảnh. Cuộc sống của người trốn quân dịch là những chuỗi ngày bấp bênh, không tương lai ngay giữa Sài G̣n đô hội. Cũng v́ thế, có người tự chặt "ngón tay bóp c̣" (ngón trỏ) để khỏi đi lính, có người "tự hành xác", "ốm tong ốm teo" để được các trung tâm nhập ngũ trả về v́ "không đủ sức khỏe".

    https://i.postimg.cc/1R06bPT1/60-8-B...-D-CH-1972.jpg
    Cảnh bắt thanh niên trốn quân dịch tại Sài G̣n

    Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đă một thời "trốn lính" để không một ngày nào phải khoác áo treilli. Với thân h́nh khẳng khiu, ốm yếu, anh đă ung dung ngồi tại nhà để viết nhạc, trong đó có cả những bài "phản chiến". Có người bảo TCS đă “đâm sau lưng chiến sĩ”. Người ta đồn TCS c̣n nhận được sự che chở của Chuẩn tướng Lưu Kim Cương, Tư lệnh Sư đoàn 5 Không quân (Lưu Kim Cương đă tử trận v́ trúng đạn B-40 của VC, trong khi đang đi trên xe Jeep điều quân giải vây vành đai phi trường Tân Sơn Nhất ngay sau Tết Mậu Thân 1968). Cái chết của Lưu Kim Cương là nguồn cảm hứng cho nhạc sĩ TCS sáng tác nhạc phẩm Cho một người nằm xuống:

    Anh nằm xuống sau một lần đă đến đây
    Đă vui chơi trong cuộc đời nầy
    Đă bay cao trong ṿm trời đầy
    Rồi nằm xuống, không bạn bè, không có ai
    Không có ai từng ngày
    Không có ai đời đời
    Ru anh ngủ vùi mùa mưa tới
    Trong nghĩa trang này có loài chim thôi.


    Nhà văn Thế Phong trong Hồi kư ngoài văn chương phát hành tại Westmington ghi lại chuyện giữa TCS và Lưu Kim Cương:

    "Buổi đưa tiễn [Lưu Kim Cương] đến nơi an nghỉ cuối cùng có rất đông nghệ sĩ từng giao du yêu mến chàng. Bài nhạc 'Anh nằm xuống" [bài hát chính thức có tựa đề "Cho một người nằm xuống" chứ không phải là “Anh nằm xuống” - chú thích của NNC] của Trịnh Công Sơn là một ví dụ. Nhưng bữa nay không thấy mặt Sơn, buổi sinh thời Sơn giao du với Cương, được Cương yêu mến, nên Cương đề nghị với Tướng Tư Lệnh đưa Sơn vào lính không quân để cho qua cơn binh đao nội chiến. Tư lệnh trả lời Cương, h́nh như điệu nhạc phản chiến của Sơn không hợp với binh chủng này, nếu nhận làm nhạc công như nhiều nhạc sĩ khác như Duy Quang, Nguyễn Trung Cang, Trí khùng... chưa chắc Sơn đă làm công việc này hoàn hảo, nên tướng chối từ".

    Bài quá dài, phải cắt bớt

    Trong số khoảng 200 bài hát Nhật Trường Trần Thiện Thanh sáng tác th́ có đến hơn nửa về lính. Điển h́nh là: Anh không chết đâu anh (vinh danh Đại úy “Mũ đỏ” Nguyễn Văn Đương), Người ở lại Charlie (vinh danh Đại tá Nguyễn Đ́nh Bảo), Rừng lá thấp (viết tặng Đại Úy Vũ Mạnh Hùng, tử trận trên cầu Thị Nghè), Tuyết trắng (viết về Không quân), Hoa biển (viết về Hải quân), Biển mặn (kể lại cuộc đời quân ngũ của chính tác giả), Người yêu của lính, Màu mũ anh, màu áo em…


    Nhật Trường - Trần Thiện Thanh

    Hùng Cường (1935-1998) là một ca sĩ, nghệ sĩ cải lương, diễn viên điện ảnh và diễn viên kịch nổi tiếng từ thập niên 1950 tại Sài G̣n. Thập niên 1960, Hùng Cường cùng Mai Lệ Huyền chuyển sang thể loại “nhạc kích động” theo các điệu nhanh như Twist, Bebop… gây nên một không khí mới mẻ trong nền âm nhạc thời đó. Hùng Cường t́nh nguyện vào binh chủng Biệt động quân với cấp bậc Hạ sĩ đóng tại trại Đào Bá Phước. Chàng ca sĩ thuộc loại "lính văn pḥng" đóng tại Sài G̣n để c̣n th́ giờ đi hát tại các vũ trường, đại nhạc hội và đóng phim.

    Bài quá dài, phải cắt bớt


    Hùng Cường & Mai Lệ Huyền: “Lính Mà Em”

    Bài quá dài, phải cắt bớt

    Sau 1975, Duy Khánh ở lại Sài G̣n và đến năm 1988 được bảo lănh sang Hoa Kỳ, tại đây ông tiếp tục ca hát và sáng tác. Duy Khánh mất vào ngày 12/2/2003 tại bệnh viện Fountain Valley, California, thọ 68 tuổi. Giọng hát Duy Khánh có người rất thích nhưng cũng có người lại chê là “nhạc sến”. Tại Hoa Kỳ, "giọng ca một thời" Duy Khánh hát Người lính già xa quê hương của Nhật Ngân. Như đă nói, "hay" hay "dở" c̣n tùy người nghe, xin mời vào Youtube để thưởng thức: http://www.youtube.com/watch?v=l5N89SbsAf4


    Duy Khánh

    Bài quá dài, phải cắt bớt

    Bài quá dài, phải cắt bớt


    Chế Linh và nhạc sĩ Châu Kỳ tại Sài G̣n

    ***

    Thà Như Giọt Mưa - NGỌC LAN


    TẤM THẺ BÀI. Thanh Thúy


    Kỷ vật cho em (nhạc Phạm Duy, thơ Linh Phương) - Ngọc Lan


    T́nh thư của lính - Thế Sơn


    "Cho Một Người Nằm Xuống" Khánh Ly tŕnh bày, Nhạc Trịnh C. Sơn


    Người lính già xa quê hương
    https://www.youtube.com/watch?v=CIVW7OrSWdM

    CHẾ LINH - Đêm Nguyện Cầu
    https://www.youtube.com/watch?v=mLQf3DHftj0

Thread Information

Users Browsing this Thread

There are currently 1 users browsing this thread. (0 members and 1 guests)

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •